Niektóre dane są dla ludzi bardziej ryzykowne, bo mogą prowadzić do dyskryminacji lub poważnej szkody. RODO i Codice chronią je mocniej.
Szczególne kategorie danych (art. 9 RODO)
To dane ujawniające:
- pochodzenie rasowe lub etniczne;
- poglądy polityczne;
- przekonania religijne lub światopoglądowe;
- przynależność do związków zawodowych;
a także dane genetyczne, dane biometryczne służące do jednoznacznej identyfikacji osoby (na przykład odcisk palca lub rozpoznawanie twarzy), dane dotyczące zdrowia oraz seksualności lub orientacji seksualnej.
Przetwarzanie jest co do zasady zakazane, chyba że zachodzi jeden z wyjątków z art. 9 ust. 2: na przykład wyraźna zgoda, obowiązki z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego, ochrona zdrowia, dochodzenie roszczeń przed sądem. Codice dodaje warunki i środki gwarancyjne (art. 2-sexies i 2-septies).
Zdrowie w pracy
Danymi o zdrowiu są na przykład diagnozy, wyniki badań, zwolnienia z podaną chorobą, niepełnosprawność. Pracodawca zwykle musi wiedzieć, że osoba jest nieobecna i do kiedy, a nie na co choruje. Jeśli pracujesz w dziale kadr albo w placówce zdrowia, przetwarzaj te dane tylko wtedy, gdy to twoje zadanie, w miejscach, gdzie inni nie mogą ich zobaczyć ani usłyszeć, i nie rozmawiaj o nich ze współpracownikami.
Lekarz medycyny pracy (medico competente) działa w osobnym systemie: jego dane o zdrowiu objęte są tajemnicą i nie trafiają do pracodawcy, który dostaje tylko orzeczenie o zdolności do pracy.
Zakaz dochodzeń w sprawie poglądów
Art. 8 Statuto dei lavoratori (włoskiego statutu pracowników, ustawa 300/1970) zakazuje pracodawcy, przy zatrudnianiu i w trakcie stosunku pracy, prowadzenia dochodzeń w sprawie poglądów politycznych, religijnych lub związkowych pracownika oraz faktów nieistotnych dla oceny jego przydatności zawodowej. Codice powtarza zakaz w art. 113. Rozmowa kwalifikacyjna ani wewnętrzna ankieta nie mogą więc pytać o te dane.
Dane o wyrokach skazujących i przestępstwach
Dane dotyczące wyroków skazujących i przestępstw mają własną regułę (art. 10 RODO). We Włoszech przetwarzanie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy zezwala na nie przepis ustawy lub, w przypadkach przewidzianych w ustawie, rozporządzenia, z odpowiednimi gwarancjami dla osób (art. 2-octies Codice). Nie wolno więc żądać od kandydata ani klienta zaświadczenia o niekaralności ani o toczących się postępowaniach tylko „dla pewności”: potrzebny jest przepis albo sytuacja przewidziana w prawie.
Codice fiscale
Codice fiscale (włoski numer identyfikacji podatkowej) nie jest daną „szczególną”, ale to bardzo mocna dana osobowa, bo identyfikuje osobę precyzyjnie i pozwala łączyć różne bazy danych. Kilka zasad ostrożności:
- Pytaj o niego i zapisuj go tylko wtedy, gdy jest potrzebny do celu (faktury, płace, sprawy), a nie dla zwykłej informacji przy ladzie.
- Nie wpisuj go w temacie e-maila, na otwartym czacie ani na kartce widocznej dla innych.
- Nie publikuj go w wykazach, na tablicach ogłoszeń ani w listach rankingowych dostępnych dla każdego, razem z innymi danymi, jeśli nie wymaga tego przepis albo nie ma prawdziwego powodu.
- To samo dotyczy karty zdrowia (tessera sanitaria), dokumentu tożsamości i numeru IBAN: kopie i zdjęcia dokumentów zachowuje się tylko wtedy, gdy to konieczne, i zabezpiecza.
Do zapamiętania
- Dane o zdrowiu, przynależności związkowej, religii, pochodzeniu i podobne: największa ostrożność, tylko ci, którzy muszą, tylko to, co niezbędne.
- W pracy nie wolno wypytywać o poglądy i życie prywatne (art. 8 Statuto).
- Dla wyroków i przestępstw potrzebny jest przepis (art. 2-octies).
- Codice fiscale to dana osobowa: nie powinien trafiać wszędzie.