Żeby zapobiegać pożarom, trzeba wiedzieć, jak się zaczynają i dlaczego tak szybko rosną.
Trójkąt ognia
Do pożaru potrzebne są jednocześnie trzy rzeczy:
- Ciepło (źródło zapłonu): iskra, gorąca powierzchnia, płomień, tarcie;
- Paliwo: wszystko, co może się palić, na przykład papier, drewno, karton, tkaniny, śmieci, łatwopalne ciecze, gaz;
- Tlen: wystarczy zwykłe powietrze.
Odbierz jeden bok trójkąta, a ogień zgaśnie. Na tym polega każda metoda gaszenia:
- Odebranie ciepła: chłodzenie wodą.
- Odebranie paliwa: zakręcenie zaworu gazu lub odsunięcie materiałów.
- Odebranie tlenu: zdławienie ognia kocem gaśniczym lub dwutlenkiem węgla.
Zapobieganie opiera się na tej samej zasadzie. Trzymaj ciepło i paliwo z dala od siebie.
Jak rozprzestrzenia się ogień
Ogień przenosi się na cztery sposoby:
- Przewodzenie: ciepło wędruje przez metal lub inny twardy materiał, na przykład wzdłuż rury.
- Konwekcja: gorące powietrze i dym unoszą się i niosą ogień w górę klatek schodowych, szybów windowych i kanałów.
- Promieniowanie: ciepło przemieszcza się przez powietrze i może zapalić rzeczy stojące blisko, ale niedotykające źródła.
- Bezpośrednie palenie: płomienie docierają do kolejnego paliwa.
Dlaczego dym jest głównym zagrożeniem
Większość osób, które giną w pożarach, ulega zatruciu dymem i toksycznymi gazami, a nie poparzeniom. Dym może w minutę lub dwie wywołać dezorientację i utratę przytomności. Jest gorący i ciemny, więc nie widać drogi wyjścia. Mały pożar może bardzo szybko wypełnić korytarz dymem.
Dlatego musisz uruchomić alarm i od razu wyjść. Nigdy nie zostawaj, żeby dokończyć zadanie.
Częste przyczyny pożarów w pracy
- Usterki i niewłaściwe używanie urządzeń elektrycznych: przeciążone gniazdka, uszkodzone kable, wadliwy sprzęt, zasłonięte otwory wentylacyjne grzejników lub maszyn.
- Gotowanie: gorący olej bez nadzoru, nagromadzony tłuszcz, tostery, kuchenki mikrofalowe.
- Palenie papierosów i e-papierosów: niedogaszone niedopałki lub wyrzucenie ich do kosza.
- Ogrzewanie: przenośne grzejniki blisko papieru, ubrań lub zasłon.
- Śmieci i magazynowanie: stosy papieru, kartonów i opakowań.
- Łatwopalne ciecze i gazy: środki czystości, rozpuszczalniki, aerozole, butle z gazem LPG.
- Prace z użyciem ognia (hot work): spawanie, cięcie i szlifowanie, przy których lecą iskry.
- Podpalenia: celowe wzniecenie ognia, często w śmieciach zostawionych na zewnątrz.
- Akumulatory litowo-jonowe: ładowarki oraz akumulatory rowerów elektrycznych i hulajnóg mogą się przegrzać i palić bardzo intensywnie, prawie bez ostrzeżenia.
Jak budynki spowalniają pożar
Budynki dzieli się na strefy pożarowe (ang. compartments) ścianami, stropami i drzwiami przeciwpożarowymi o odpowiedniej odporności ogniowej. Na pewien czas zatrzymują one ogień i dym w jednym miejscu, żeby ludzie mogli wyjść. Dziura w ścianie strefy albo podparte drzwi przeciwpożarowe pozwolą ogniowi przejść przez cały budynek. Kolejne lekcje wyjaśniają, jak dbać o to, by to wszystko działało.
Ogień rośnie szybko
Mały pożar w ciągu kilku minut może stać się duży. Płomienie szybko obejmują meble, towar i opakowania, a w pomieszczeniu może dojść do rozgorzenia (ang. flashover), gdy zapala się wszystko naraz. Dlatego pierwsze minuty są najważniejsze: uruchom alarm wcześnie i nie czekaj, czy ogień zgaśnie sam.
Najważniejsze informacje
- Ogień potrzebuje ciepła, paliwa i tlenu. Odbierz jedno z nich, a zgaśnie.
- Większość ofiar zabija dym, a nie płomienie.
- Wiele pożarów w pracy zaczyna się od usterek elektrycznych, gotowania, śmieci, grzejników, palenia i prac z użyciem ognia.
- Strefy pożarowe i drzwi przeciwpożarowe dają ci czas na ucieczkę.