Zmęczenie jest jedną z najczęstszych przyczyn poważnych wypadków, a kierowca często je lekceważy. Ta lekcja wyjaśnia, jak je rozpoznać, jak się przed nim bronić i co o odpoczynku mówi kodeks pracy.
Jak objawia się zmęczenie
- ziewanie, ciężkie powieki, pieczenie oczu,
- kłopoty z utrzymaniem kierunku, wahania prędkości,
- „wypadanie" z uwagi: nie pamiętasz ostatnich kilometrów,
- przejechanie zjazdu lub jego minięcie, późne hamowanie,
- rozdrażnienie i trudności z koncentracją.
Mikrosen trwa kilka sekund. Przy 130 km/h oznacza to ponad sto metrów bez kierowcy. Otwarte okno, głośne radio czy kawa zmęczenia nie usuną, tylko na chwilę je zamaskują. Pomaga tylko sen.
Co robić, gdy czujesz zmęczenie
- Zatrzymaj się w bezpiecznym miejscu (miejsce odpoczynku, parking), a nie na poboczu autostrady.
- Zdrzemnij się około 15 do 20 minut.
- Przejdź się i napij się.
- Jeśli zmęczenie nie mija, nie kontynuuj jazdy: zanocuj lub poproś o zastępczego kierowcę. Najgorsze jest jechanie dalej „siłą woli".
Zalecenia ekspertów mówią, żeby robić przerwę mniej więcej co dwie godziny jazdy. Ustawa nie przewiduje dla kierowców samochodów osobowych sztywnej obowiązkowej przerwy, to zalecenie, a nie obowiązek prawny. Dla kierowców zawodowych obowiązują szczególne przepisy, których ten kurs nie omawia.
Odpoczynek według kodeksu pracy
Decydujący jest odpoczynek między zmianami. Zgodnie z § 90 kodeksu pracy pracownik musi mieć między końcem jednej zmiany a początkiem następnej co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku w ciągu 24 godzin. Planuj podróż tak, żeby po długiej jeździe móc się wyspać, a nie wracać w nocy po całym dniu spotkań.
Jeśli pracodawca zleca ci podróż, której nie da się bezpiecznie zrealizować, powiedz o tym. Pracodawca ma obowiązek ocenić ryzyko, a jeśli świadomie go nie rozwiązuje, odpowiada za to on.
Inne zagrożenia w jeździe
- Rozproszenie: telefon, jedzenie, nawigacja, rozmowy. Jedna sekunda nieuwagi przy 90 km/h to 25 metrów.
- Prędkość i odstęp: w deszczu i na śliskiej nawierzchni zwiększ odstęp. Na sucho podstawą jest odstęp co najmniej dwie sekundy, w deszczu więcej.
- Gorsza widoczność: mgła, deszcz, zmierzch. Użyj odpowiednich świateł i zmniejsz prędkość.
- Zima: lód i śnieg wydłużają drogę hamowania wielokrotnie. Opony zimowe to konieczność, a nie tylko obowiązek.
- Leki: niektóre leki (na alergię, ból, lęk) pogarszają reakcje. Przeczytaj ulotkę.
- Pośpiech i stres: prowadzą do ryzykownego wyprzedzania i jazdy na zderzaku. Lepiej przyjechać później i bezpiecznie.
- Niechronieni uczestnicy ruchu: piesi, rowerzyści, dzieci. Ustawa (§ 5 ust. 1 lit. d) wymaga zwiększonej ostrożności.
Jazda oszczędna i płynna
Płynna jazda bez gwałtownego hamowania jest bezpieczniejsza, oszczędza paliwo i pojazd. Odstęp, przewidywanie i spokój to najlepsza profilaktyka.
Praktyczne zasady na długie trasy
- Wyrusz wypoczęty. Po nocnej zmianie lub po małej ilości snu nie jedź.
- Na długiej trasie zmieniajcie się za kierownicą, jeśli jadą dwaj koledzy.
- Unikaj jazdy w porze, gdy senność naturalnie nasila się, zwłaszcza we wczesnych godzinach rannych i po obiedzie.
- Przed podróżą zjedz lekki posiłek, ciężki obiad powoduje senność.
- Zatrzymaj się zawsze, gdy masz wątpliwości co do swojej uwagi.
Podsumowanie
- Zmęczenie można rozpoznać w porę, mikrosen jest śmiertelnie niebezpieczny.
- Pomaga tylko zatrzymanie się i sen, nie kawa.
- Przerwa mniej więcej co 2 godziny to zalecenie; między zmianami obowiązuje 11 godzin odpoczynku (§ 90 kodeksu pracy).
- Rozproszenie, prędkość, pogoda i leki zagrażają kierowcy. Dostosuj jazdę.