Pierwsza pomoc na drodze ratuje życie. Ustawa wyraźnie ją nakłada przy wypadku drogowym, więc warto znać podstawy. Ta lekcja nie zastępuje kursu pierwszej pomocy, ale podsumowuje postępowanie.
Obowiązek ustawowy
Zgodnie z § 47 ust. 3 lit. b) ustawy nr 361/2000 Sb. uczestnik wypadku musi przy obrażeniach udzielić pierwszej pomocy w miarę swoich możliwości i wezwać pogotowie. Kodeks karny (§ 150 i § 151) karze tego, kto pomocy nie udzieli, choć mógł bez niebezpieczeństwa dla siebie lub innej osoby. Nie musisz być ratownikiem. Ustawa wymaga tego, co potrafisz: wezwać pomoc, zadbać o bezpieczeństwo, wykonać podstawowe czynności.
Postępowanie krok po kroku
- Zadbaj o bezpieczeństwo: swoje, rannych, miejsca wypadku. Zatrzymaj ruch, wyłącz zapłon, załóż kamizelkę, ustaw trójkąt.
- Sprawdź, czy ranny reaguje: zawołaj go, delikatnie potrząśnij za ramię.
- Zadzwoń pod 155 lub 112 (pogotowie, 112 to jednolity numer europejski). Powiedz, gdzie jesteś, co się stało, ilu jest rannych i w jakim są stanie. Zostań na linii, dopóki dyspozytor cię nie zwolni. Dyspozytor poprowadzi cię, co robić.
- Jeśli nie reaguje i nie oddycha normalnie: zacznij resuscytację. Ułóż dłonie na środku klatki piersiowej i uciskaj na głębokość około 5 do 6 cm w tempie 100 do 120 uciśnięć na minutę. Dyspozytor pomoże ci z tempem. Kto umie oddychanie usta-usta, stosuje na przemian 30 uciśnięć i 2 oddechy. Kto nie umie, kontynuuje samymi uciśnięciami klatki piersiowej.
- Silne krwawienie: bezpośredni ucisk rany czystym opatrunkiem lub tkaniną, trzymaj i nie puszczaj. Nie zdejmuj przesiąkniętego opatrunku, dołóż kolejny.
- Ranny oddycha, ale jest nieprzytomny: pozycja boczna ustalona.
- Rannego nie wyciągaj z samochodu, jeśli nie grozi mu bezpośrednie niebezpieczeństwo (ogień, utonięcie). Grozi uszkodzenie kręgosłupa. Motocykliście nie zdejmuj kasku, chyba że to konieczne do zapewnienia oddychania.
- Rannego ogrzej, rozmawiaj z nim i nie zostawiaj go samego.
Apteczka
Apteczka w samochodzie to obowiązkowe wyposażenie (rozporządzenie nr 341/2014 Sb.). Zawiera opatrunki, opaskę uciskową i rękawiczki. Sprawdź datę ważności i naucz się, gdzie jest. Jednorazowe rękawiczki chronią ciebie i rannego.
Wypadek przy pracy podczas jazdy
Uszkodzenie zdrowia, do którego dojdzie niezależnie od twojej woli wskutek krótkotrwałego, nagłego i gwałtownego działania czynników zewnętrznych przy wykonywaniu zadań służbowych lub w bezpośrednim związku z nimi, jest wypadkiem przy pracy (§ 271k kodeksu pracy). Należy tu podróż służbowa i jazda pojazdem służbowym do klienta. Wypadek w drodze z domu do pracy i z powrotem nie jest wypadkiem przy pracy (§ 271k ust. 3). Droga z domu prosto do celu podróży służbowej w innej gminie, która nie jest gminą twojego stałego miejsca pracy, jest jednak traktowana jako czynność związana z pracą (§ 274a ust. 2).
Zgodnie z § 106 ust. 4 lit. h) kodeksu pracy musisz niezwłocznie zgłosić przełożonemu wypadek przy pracy, jeśli pozwala na to twój stan zdrowia, a także wypadek innej osoby, którego jesteś świadkiem, i współpracować przy wyjaśnieniu przyczyn. Pracodawca prowadzi ewidencję i zapis o wypadku i rozpatruje odszkodowanie według ustawy. Nie odkładaj opatrzenia na później: nawet pozornie lekki wypadek zgłoś i każ go zapisać.
Co po wypadku może na ciebie działać
Po wypadku często pojawia się szok, drżenie, osłabienie lub poczucie winy. Daj się zbadać lekarzowi nawet przy „tylko lekkim" uderzeniu, bo niektóre obrażenia (uraz szyjnego odcinka kręgosłupa, krwawienie wewnętrzne) ujawniają się dopiero później. O swoich odczuciach porozmawiaj z kolegami lub przełożonym.
Podsumowanie
- Przy obrażeniach zadzwoń pod 155 lub 112 i udziel pomocy, którą potrafisz.
- Jeśli ranny nie oddycha normalnie, resuscytuj: uciskanie klatki piersiowej, 100 do 120 na minutę.
- Silne krwawienie zatrzymaj bezpośrednim uciskiem.
- Wypadek przy pracy podczas jazdy natychmiast zgłoś przełożonemu.