W czasie pożaru ludzie doznają oparzeń, nawdychają się dymu lub ulegają urazom podczas ucieczki. Ta lekcja wyjaśnia podstawy pierwszej pomocy. Nie zastępuje kursu pierwszej pomocy, ale pomoże ci właściwie zachować się w pierwszych minutach.
Najpierw bezpieczeństwo
Zanim komuś pomożesz:
- Upewnij się, że jest bezpiecznie. Nie ryzykuj, że i ty ulegniesz urazowi. Nie wchodź do zadymionych pomieszczeń.
- Wezwij pomoc pod 155 (pogotowie) lub 112. Dzwoń także w razie wątpliwości, dyspozytor cię poprowadzi.
- Wyprowadź poszkodowanego z zagrożenia. Wyprowadź go lub wynieś, jeśli da się to zrobić bezpiecznie, i dopiero potem udziel pomocy.
Oparzenia
Oparzenie powstaje od żaru, ognia, gorącego płynu, pary, substancji żrącej lub elektryczności. To ciężki uraz, nawet jeśli wygląda niepozornie.
Co robić
- Przerwij działanie ciepła. Ugaś odzież, odprowadź poszkodowanego od źródła.
- Chłodź oparzone miejsce strumieniem zimnej (nie lodowatej) wody przez co najmniej 10 minut, lepiej do 20 minut. Chłodzenie łagodzi ból i ogranicza uszkodzenie tkanki. Nie chłodź lodem.
- Zdejmij pierścionki, zegarek i ciasną odzież z okolicy oparzenia, zanim narośnie obrzęk. Odzieży przyklejonej do rany nie odrywaj.
- Przykryj ranę czystym, najlepiej jałowym opatrunkiem nieprzywierającym do rany albo czystą folią plastikową. Przykryj luźno.
- Utrzymuj poszkodowanego w cieple, aby się nie wychłodził. Osoby z rozległymi oparzeniami szybko tracą ciepło.
Czego nie robić
- Nie używaj lodu, masła, oleju, pasty do zębów, maści ani domowych środków.
- Nie przekłuwaj pęcherzy.
- Nie usuwaj przyklejonych kawałków odzieży.
- Nie chłodź całego ciała ani dłużej, niż trzeba, przy rozległych oparzeniach. Grozi wychłodzenie.
Kiedy wzywać pogotowie (155 lub 112)
- oparzenie jest większe niż dłoń poszkodowanego,
- obejmuje twarz, szyję, dłonie, narządy płciowe lub staw,
- oparzenie jest głębokie (białe, brązowe, czarne, bez czucia),
- doszło do niego od substancji żrącej, prądu elektrycznego lub wybuchu,
- poszkodowany to dziecko, osoba starsza lub ma kłopoty z oddychaniem,
- doszło do wdychania dymu.
Wdychanie dymu
Dym zawiera trujące gazy, na przykład tlenek węgla. Objawy mogą pojawić się z opóźnieniem:
- kaszel, ochrypnięcie, osmalone włoski w nosie, usta zabrudzone sadzą,
- duszność, ból głowy, zawroty głowy, nudności,
- splątanie lub utrata przytomności.
Co robić
- Wyprowadź poszkodowanego na świeże powietrze. Nie wchodź samodzielnie do zadymionego pomieszczenia.
- Rozluźnij ciasną odzież na szyi i klatce piersiowej, posadź go w wygodnej pozycji (często siedzącej).
- Dzwoń pod 155 lub 112, nawet jeśli wydaje się, że wszystko w porządku. Uszkodzenia mogą narastać przez kilka godzin.
- Obserwuj przytomność i oddech i czekaj na ratowników.
Płonąca odzież
Płonącą odzież ugaś tak, że poszkodowany się zatrzyma, położy i będzie się turlał, albo przykryj go kocem, aby zdławić ogień. Potem schłodź oparzone miejsce wodą, wezwij pogotowie i przykryj oparzenia.
Porażenie prądem
Przy pożarze urządzeń elektrycznych lub upadku przewodu może dojść do porażenia prądem.
- Najpierw wyłącz prąd (bezpiecznik, wyłącznik, wyjmij wtyczkę). Nie dotykaj poszkodowanego, dopóki jest pod napięciem.
- Jeśli prądu nie można wyłączyć, odsuń poszkodowanego od źródła suchym, niepalnym i nieprzewodzącym przedmiotem, na przykład drewnianym drągiem.
- Zadzwoń pod 155 lub 112. Nawet po pozornie lekkim urazie serce może być zagrożone.
Poszkodowany nie reaguje i nie oddycha
Jeśli osoba nie reaguje i nie oddycha normalnie:
- Zadzwoń pod 155 (lub 112) i włącz tryb głośnomówiący albo poproś kogoś, żeby zadzwonił. Dyspozytor cię poprowadzi.
- Rozpocznij uciskanie klatki piersiowej: na środku klatki piersiowej, na twardym podłożu, na głębokość około 5 do 6 cm, w tempie 100 do 120 uciśnięć na minutę.
- Jeśli umiesz, wykonuj na przemian 30 uciśnięć i 2 oddechy. Jeśli nie umiesz lub nie chcesz oddychać usta-usta, uciskaj klatkę piersiową bez przerwy.
- Jeśli w pobliżu jest automatyczny defibrylator zewnętrzny (AED), użyj go. Poprowadzi cię głosowo.
- Kontynuuj, dopóki nie przyjadą ratownicy albo poszkodowany nie zacznie się budzić.
Pomoc osobom w szoku psychicznym
Po pożarze ludzie często są w szoku. Zostań z nimi, mów spokojnie, nie zostawiaj ich samych i nie zmuszaj do mówienia. Trudnymi przeżyciami można podzielić się z pracodawcą lub lekarzem.
Pierwsza pomoc w miejscu pracy
Pracodawca zapewnia pierwszą pomoc (czeski kodeks pracy, § 102) i zwykle ma apteczkę oraz listę osób, które umieją jej udzielać. Dowiedz się, gdzie jest apteczka i kto w twoim miejscu pracy udziela pierwszej pomocy. Jeśli masz wątpliwości, odśwież wiedzę na kursie pierwszej pomocy. Ten kurs go nie zastępuje.
Podsumowanie
- Najpierw bezpieczeństwo, potem dzwoń pod 155 lub 112.
- Oparzenie chłodź zimną (nie lodowatą) wodą co najmniej 10 minut, przykryj czystym opatrunkiem, nie używaj lodu ani domowych środków.
- Po wdychaniu dymu wyprowadź poszkodowanego na powietrze i wezwij pogotowie.
- Przy porażeniu prądem najpierw wyłącz prąd.
- Jeśli ktoś nie oddycha, uciskaj mu klatkę piersiową i użyj AED.