Arbejdstilsynet, duńska inspekcja środowiska pracy, to organ, który nadzoruje środowisko pracy. Jego zadania określa § 72 ustawy o środowisku pracy („lov om arbejdsmiljø”, tekst jednolity nr 442 z 24 kwietnia 2026 r.).
Co robi Arbejdstilsynet?
- doradza firmom, pracownikom i organizacjom
- pilnuje, aby ustawa i przepisy były przestrzegane
- wydaje decyzje i nakazy (påbud)
Każdy, kto ma obowiązki wynikające z ustawy, musi na żądanie przekazać Arbejdstilsynet niezbędne informacje (§ 76).
Nakazy
Jeśli Arbejdstilsynet stwierdzi stan sprzeczny z przepisami, może wydać decyzję (§ 77).
- Może nakazać uporządkowanie sytuacji natychmiast, na przykład przez wstrzymanie pracy, albo w wyznaczonym terminie.
- Jeśli występuje bezpośrednie, poważne niebezpieczeństwo, Arbejdstilsynet może nakazać natychmiastowe zażegnanie go skutecznymi środkami.
Pracodawca musi zapoznać organizację środowiska pracy z decyzjami i pisemnymi nakazami Arbejdstilsynet (§ 36 ust. 2). Jako członek masz więc prawo je zobaczyć.
Odwołanie
Od decyzji Arbejdstilsynet można się odwołać do Arbejdsmiljøklagenævnet (Rady Odwoławczej ds. Środowiska Pracy) w ciągu 4 tygodni od jej doręczenia. Odwołanie składa się do Arbejdstilsynet (§ 81). Zasadą jest, że odwołanie złożone w terminie wstrzymuje wykonanie. Ale nakazy, które trzeba wykonać natychmiast, i nakazy w razie bezpośredniego niebezpieczeństwa nie mają skutku wstrzymującego.
Prawo do odejścia
Pracownik ma prawo opuścić miejsce pracy lub niebezpieczny obszar, jeśli grozi poważne i bezpośrednie niebezpieczeństwo, którego nie można uniknąć, i nie może z tego powodu być gorzej traktowany (§ 17 a).
Wytyczne i przepisy
- Ustawy i rozporządzenia są przepisami wiążącymi.
- Wytyczne Arbejdstilsynet wyjaśniają, jak Arbejdstilsynet rozumie przepisy, i podają przykłady. Same nie są prawem, ale są ważną pomocą, gdy chcesz wiedzieć, czego się oczekuje.
- Zawsze sprawdzaj, czy czytasz najnowszą wersję. Przepisy w tej dziedzinie zostały w 2026 r. zebrane i zmienione.
Przepisy znajdziesz na retsinformation.dk, a wytyczne na at.dk.
Twoja rola podczas kontroli
- Pomóż znaleźć dokumenty, o które prosi Arbejdstilsynet: APV, plan działania, dokumentację corocznej rozmowy, plan organizacji środowiska pracy, listy wypadków przy pracy, dokumentację zaproponowania szkolenia uzupełniającego.
- Powiedz, co wiesz o warunkach w swoim obszarze. Odpowiadaj zgodnie z prawdą.
- Zdobądź potem nakazy i decyzje i sprawdzaj, czy są wykonywane.
Jak rozmawiać z Arbejdstilsynet
Mów rzeczowo i precyzyjnie. Odróżniaj własne obserwacje od tego, co wiesz od innych. Jeśli nie wiesz, czy coś jest w porządku, powiedz to i sprawdź później. To lepsze niż zgadywanie.
Kary
Naruszenie przepisów jest zagrożone grzywną. Według ustawy o środowisku pracy kara to grzywna lub pozbawienie wolności do 1 roku, a do 2 lat, jeśli naruszenie doprowadziło do wypadku, w którym ktoś doznał ciężkiego uszczerbku na zdrowiu lub zginął (§ 82). Według rozporządzeń o systematycznej pracy nad środowiskiem pracy i o psychospołecznym środowisku pracy kara to grzywna lub pozbawienie wolności do 2 lat, jeśli surowsza kara nie wynika z innych przepisów. Karane mogą być także firmy.
Kto co robi?
To pracodawca odpowiada za przestrzeganie przepisów. Twoim zadaniem jako członka organizacji środowiska pracy jest kontrolować, doradzać i proponować. Nikt nie oczekuje, że w pojedynkę rozwiążesz wszystkie problemy. Ale musisz się odezwać, gdy zobaczysz coś, co nie jest w porządku.