Przepisy o psychospołecznym środowisku pracy (psykisk arbejdsmiljø) zawiera rozporządzenie o psychospołecznym środowisku pracy („bekendtgørelse om psykisk arbejdsmiljø”, BEK nr 605 z 29 czerwca 2026 r.). Weszło w życie 1 lipca 2026 r. i zastąpiło rozporządzenie nr 1406 z 26 września 2020 r. Zawsze sprawdzaj najnowsze wytyczne Arbejdstilsynet (duńskiej inspekcji środowiska pracy), ponieważ ta dziedzina się rozwija.
Zasada główna
Pracę trzeba planować, organizować i wykonywać tak, aby psychospołeczne środowisko pracy było w pełni bezpieczne i zdrowe, zarówno krótko-, jak i długoterminowo (§ 5). Przez oddziaływania psychiczne rozumie się oddziaływania psychospołeczne wynikające z (§ 7):
- tego, jak praca jest zaplanowana i zorganizowana
- uwarunkowań organizacyjnych
- treści i wymagań pracy
- sposobu wykonywania pracy
- relacji społecznych
Pięć czynników wymienionych osobno
- Duża ilość pracy i presja czasu (§§ 13-15): brak równowagi między zadaniami a czasem, tak że pracuje się intensywnie bez przerw na odpoczynek albo przez wiele godzin.
- Niejasne i sprzeczne wymagania (§§ 16-18): wymagania, które nie są wyraźne albo nie dają się pogodzić, na przykład co do zadań, odpowiedzialności lub ról.
- Wysokie wymagania emocjonalne w pracy z ludźmi (§§ 19-21): kontakt z obywatelami lub klientami, który wymaga udźwignięcia lub radzenia sobie z cudzymi emocjami.
- Zachowania naruszające godność (§§ 22-24): sytuacje, gdy ktoś rażąco lub wielokrotnie naraża innych na mobbing, molestowanie seksualne lub inne poniżające zachowanie. Zwykłe kierowanie i informacja zwrotna między współpracownikami same w sobie nie naruszają godności.
- Przemoc związana z pracą (§§ 25-34): przemoc ze strony osób spoza firmy, na przykład klientów. Obejmuje przemoc fizyczną, groźby i napad, a także przemoc poza godzinami pracy, jeśli wiąże się z pracą.
Jak ocenia się ryzyko?
W przypadku pierwszych trzech czynników i zachowań naruszających godność patrzy się zwłaszcza na zakres (także na to, jak długo), charakter oraz środki zapobiegawcze. Inne oddziaływania mogą zwiększać ryzyko. Nie wystarczy więc zapytać „czy jest dużo pracy?”. Trzeba zapytać, jak dużo, jak długo i co się z tym robi.
Środki zapobiegawcze (załącznik 1)
Rozporządzenie podaje przykłady:
- właściwe planowanie i organizacja pracy
- wystarczające szkolenie i instruktaż
- skuteczny nadzór nad wykonywaniem pracy
- właściwe urządzenie miejsca pracy
- odpowiednie pomoce techniczne
- wsparcie w pracy ze strony kierownictwa i współpracowników
- wpływ na wykonywaną pracę
Zapobieganie przemocy
- Miejsce pracy trzeba urządzić tak, aby pracownicy mogli w razie przemocy znaleźć się w bezpiecznym miejscu (§ 28).
- Jeśli sama praca w pojedynkę niesie szczególne ryzyko przemocy, trzeba ją zorganizować tak, aby ryzyku przeciwdziałać. W przeciwnym razie pracownik nie może pracować sam (§ 29).
- Do obszarów ze szczególnym ryzykiem przemocy dostęp mają tylko przeszkoleni pracownicy (§ 30).
- Po przemocy poza godzinami pracy pracodawca musi mieć wytyczne i zaoferować pomoc w zgłoszeniu na policję (§§ 33-34).
Twoja rola
Możesz wykorzystywać przepisy w APV, podczas corocznej rozmowy i na co dzień. Pytaj o konkretne sprawy: ilość pracy, niejasne role, konflikty. Jeśli firma nie ma potrzebnej wiedzy, pracodawca musi skorzystać z zewnętrznej pomocy ekspertów (§ 9).
Ważne do wiedzy
Naruszenie kilku z tych przepisów jest zagrożone grzywną lub pozbawieniem wolności do 2 lat (§ 36). W niektórych przypadkach pracodawca może odpowiadać grzywną, nawet jeśli nie działał umyślnie ani z niedbalstwa.