Substancja niebezpieczna może ci zaszkodzić tylko wtedy, gdy do ciebie dotrze. Sposoby, w jakie to się dzieje, nazywamy drogami narażenia. Aby kontrolować narażenie, trzeba je znać.
Drogi narażenia
- Wdychanie (droga oddechowa). To najczęstsza droga. Pyły, dymy, pary, mgły i gazy trafiają do nosa, gardła i płuc. Drobne cząstki mogą dotrzeć głęboko do płuc.
- Kontakt ze skórą i oczami. Niektóre substancje uszkadzają skórę lub oczy bezpośrednio. Inne przenikają przez skórę do krwi. Przykładem są rozpuszczalniki.
- Połknięcie (droga pokarmowa). Zdarza się przypadkiem. Jedzenie, picie lub palenie brudnymi rękami przenosi substancje do ust. Tak samo jest, gdy chemikalia trzyma się w pojemnikach po jedzeniu lub piciu.
- Wstrzyknięcie. Igła, ostre narzędzie lub stłuczone szkło mogą wprowadzić substancję lub zarazek przez skórę.
Wiele zadań wiąże się z więcej niż jedną drogą naraz.
Skutki krótko- i długoterminowe
- Skutki ostre pojawiają się szybko, w ciągu minut lub godzin. Przykłady to oparzenia, ochlapanie oka, zawroty głowy od oparów rozpuszczalnika albo kaszel po wdychaniu dymów.
- Skutki przewlekłe narastają po tygodniach, miesiącach lub latach narażenia, często na niewielkie ilości. Przykłady to choroby płuc wywołane pyłem i niektóre nowotwory. Szkody mogą ujawnić się dopiero po latach.
Rodzaje szkód
- Substancje drażniące powodują zaczerwienienie, ból i swędzenie skóry, oczu lub dróg oddechowych.
- Substancje żrące niszczą żywą tkankę przy kontakcie. Powodują oparzenia chemiczne i mogą oślepić.
- Substancje toksyczne zatruwają organizm. Niektóre mogą uszkodzić wątrobę, nerki lub układ nerwowy.
- Czynniki uczulające sprawiają, że organizm reaguje nadmiernie. Gdy się uczulisz, nawet niewielka ilość może wywołać reakcję, taką jak astma (czynniki uczulające drogi oddechowe) lub alergiczna choroba skóry (czynniki uczulające skórę). Uczulenia nie da się cofnąć, a niektórzy muszą zmienić pracę.
- Czynniki rakotwórcze mogą wywołać nowotwór.
- Substancje działające szkodliwie na rozrodczość mogą wpływać na płodność lub nienarodzone dziecko.
- Gazy duszące zmniejszają ilość tlenu, którym możesz oddychać.
- Czynniki biologiczne mogą wywoływać zakażenia, takie jak legionelloza czy leptospiroza.
Zapalenie skóry
Zawodowe zapalenie skóry to jedna z najczęstszych chorób związanych z pracą. Skóra staje się czerwona, sucha, swędząca, popękana i obolała. Do przyczyn należą:
- „praca na mokro”, czyli ręce w wodzie lub długie noszenie rękawic;
- częste mycie;
- mydła, detergenty, środki czyszczące, oleje, rozpuszczalniki, cement i produkty do włosów.
Reaguj wcześnie. Łatwiej leczyć je na początku.
Objawy ostrzegawcze: zgłaszaj je
Powiedz przełożonemu, jeśli zauważysz:
- swędzącą, czerwoną lub popękaną skórę dłoni albo przedramion;
- kaszel, świszczący oddech lub ucisk w klatce piersiowej, które nasilają się w pracy albo ustępują w dni wolne;
- ból oczu, nosa lub gardła;
- ból głowy, zawroty głowy lub mdłości podczas pracy z jakimś produktem.
Objawy, które znikają w weekendy lub na urlopie, a wracają w pracy, sugerują, że przyczyną może być twoja praca. Nie znoś tego po prostu. Wczesne zgłoszenie chroni ciebie i twoich współpracowników, a może też pokazać, że jakiś środek kontroli zawodzi. Niektóre choroby związane z pracą pracodawca musi zgłosić do HSE zgodnie z RIDDOR.
Dobre nawyki
- Myj ręce przed jedzeniem, piciem, paleniem i skorzystaniem z toalety.
- Nie jedz ani nie pij tam, gdzie używasz chemikaliów.
- Nie czyść skóry rozpuszczalnikami ani mocnymi środkami czyszczącymi.
- Zakrywaj skaleczenia wodoodpornym opatrunkiem.
- Używaj kremów do skóry zgodnie z zaleceniami pracodawcy, po pracy i w przerwach.