Dobre przepisy nie wystarczą, jeśli nikt ich nie stosuje. Ta lekcja pokazuje, co ci przysługuje, czego się od ciebie wymaga i jak pracodawca ocenia zagrożenia.
Twoje prawa
- Masz prawo pracować w bezpiecznych i higienicznych warunkach.
- Pracodawca musi cię poinformować o ryzyku zawodowym na stanowisku i o sposobach ochrony przed nim.
- Masz prawo do nieodpłatnych środków ochrony indywidualnej, odzieży i obuwia roboczego, jeśli wymaga tego praca.
- Jeśli warunki pracy nie odpowiadają przepisom BHP i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla twojego zdrowia lub życia albo jeśli twoja praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, możesz powstrzymać się od wykonywania pracy. Musisz niezwłocznie zawiadomić o tym przełożonego (art. 210 § 1 Kodeksu pracy).
- Jeśli samo przerwanie pracy nie usuwa zagrożenia, możesz oddalić się z miejsca zagrożenia, także zawiadamiając przełożonego (art. 210 § 2).
- Za uzasadnione powstrzymanie się od pracy lub oddalenie się nie mogą cię spotkać niekorzystne konsekwencje, a za ten czas zachowujesz wynagrodzenie (art. 210 § 2¹ i § 3).
Twoje obowiązki
Zgodnie z art. 211 Kodeksu pracy pracownik jest obowiązany:
- znać przepisy i zasady BHP oraz brać udział w szkoleniach i sprawdzianach,
- wykonywać pracę zgodnie z przepisami i poleceniami przełożonych,
- dbać o porządek na stanowisku pracy,
- stosować środki ochrony zbiorowej i indywidualnej oraz odzież roboczą,
- poddawać się badaniom lekarskim i stosować się do zaleceń lekarza,
- niezwłocznie zawiadomić przełożonego o wypadku albo o zauważonym zagrożeniu,
- współdziałać z pracodawcą w sprawach BHP.
Badania lekarskie
Przed rozpoczęciem pracy pracownik musi mieć orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku. Pracodawca wystawia skierowanie. Badania wstępne, okresowe i kontrolne są na koszt pracodawcy. Bez ważnego orzeczenia pracodawca nie może dopuścić cię do pracy.
Alkohol i środki odurzające
Nie wolno pracować pod wpływem alkoholu ani używać go w miejscu pracy. Pracodawca nie dopuszcza do pracy osoby, u której kontrola trzeźwości wykazała alkohol, ani osoby, co do której jest uzasadnione podejrzenie, że przyszła po alkoholu lub piła go w pracy (art. 22¹d § 1 Kodeksu pracy). Przy obsłudze maszyn lub pracy na wysokości taki błąd może skończyć się wypadkiem.
Ocena ryzyka zawodowego
- Zagrożenie to coś, co może wyrządzić szkodę. Na przykład obracający się wał, śliska podłoga, hałas albo żrąca substancja.
- Ryzyko zawodowe to prawdopodobieństwo, że zagrożenie wyrządzi szkodę, oraz jej ciężkość.
Pracodawca ma obowiązek oceniać i dokumentować ryzyko zawodowe oraz stosować środki zmniejszające ryzyko (art. 226). Informuje pracowników o wynikach. Ty pomagasz, zgłaszając usterki i stosując się do zasad.
Kolejność środków ochrony
Pracodawca stosuje środki w pewnej kolejności:
- Eliminacja zagrożenia albo ograniczenie go u źródła.
- Środki ochrony zbiorowej, np. osłony, bariery, wentylacja.
- Organizacja pracy, np. krótsze zmiany, przerwy.
- Środki ochrony indywidualnej, np. rękawice czy ochronniki słuchu. Stosuje się je, gdy wcześniejsze środki nie wystarczą.
Osoby o szczególnej ochronie
Przepisy chronią m.in. młodocianych, kobiety w ciąży i kobiety karmiące piersią. Mają zakaz wykonywania niektórych prac. Pracodawca dostosowuje do nich warunki pracy.
Najważniejsze
- Przy bezpośrednim zagrożeniu możesz przerwać pracę i musisz powiadomić przełożonego.
- Zgłaszaj usterki, wypadki i zagrożenia niezwłocznie.
- Ocena ryzyka należy do pracodawcy. Środki ochrony indywidualnej to ostatnia linia obrony.