Zdrowie i odpoczynek są częścią BHP. Zmęczony albo chory pracownik łatwiej ulega wypadkowi. Prawo mówi, kiedy musisz iść do lekarza i ile musisz odpoczywać.
Badania lekarskie profilaktyczne (art. 229)
Są trzy rodzaje badań. Wszystkie wykonuje lekarz na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę.
- Badania wstępne. Przechodzą je osoby przyjmowane do pracy. Przechodzą je też pracownicy przenoszeni na stanowiska z czynnikami szkodliwymi lub uciążliwymi.
- Badania okresowe. Pracownik przechodzi je regularnie. Termin określa lekarz w orzeczeniu.
- Badania kontrolne. Wykonuje się je po chorobie trwającej dłużej niż 30 dni. Lekarz sprawdza, czy możesz dalej pracować na dotychczasowym stanowisku.
Wyjątek od badań wstępnych
Badania wstępne nie są wymagane, gdy wracasz do tego samego pracodawcy na to samo stanowisko w ciągu 30 dni po poprzedniej umowie. Przy innym pracodawcy też da się je pominąć w ciągu 30 dni, ale tylko jeśli masz aktualne orzeczenie na takie same warunki pracy. Nie dotyczy to prac szczególnie niebezpiecznych.
Orzeczenie lekarskie
Lekarz wydaje orzeczenie: czy są przeciwwskazania do pracy na danym stanowisku. Pracodawca nie może dopuścić cię do pracy bez aktualnego orzeczenia o braku przeciwwskazań (art. 229 § 4). Zachowaj swój egzemplarz. Pracodawca też przechowuje orzeczenia.
Powiedz lekarzowi prawdę o swoim zdrowiu i o pracy, którą będziesz wykonywać. To chroni ciebie.
Kto płaci
Pracodawca. Badania wstępne, okresowe i kontrolne są na jego koszt (art. 229 § 6). Badania okresowe i kontrolne odbywają się w miarę możliwości w godzinach pracy. Za czas badań zachowujesz wynagrodzenie, a przy dojeździe do innej miejscowości przysługuje zwrot kosztów podróży.
Czas pracy: podstawowe zasady
Zasady z Kodeksu pracy chronią cię przed przemęczeniem.
- Norma czasu pracy (art. 129): nie więcej niż 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w tygodniu w przyjętym okresie rozliczeniowym. Zwykle trwa do 4 miesięcy, a w uzasadnionych przypadkach dłużej.
- Odpoczynek dobowy (art. 132): co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie.
- Odpoczynek tygodniowy (art. 133): co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku w tygodniu. Powinien przypadać w niedzielę, ale są wyjątki.
- Przerwa w pracy (art. 134): jeśli dobowy czas pracy wynosi co najmniej 6 godzin, masz prawo do przerwy trwającej co najmniej 15 minut. Przerwa jest wliczana do czasu pracy. Jeśli dzień pracy jest dłuższy niż 9 godzin, przysługuje druga taka przerwa.
- Rozkład czasu pracy (art. 129 § 3): pracodawca przekazuje go co najmniej tydzień przed początkiem okresu, którego dotyczy.
Są systemy czasu pracy, w których dobowy wymiar może być dłuższy, na przykład równoważny. Nadal obowiązują wtedy zasady odpoczynku, a pracodawca musi ustalić rozkład zgodnie z prawem.
Dlaczego to ważne dla BHP
- Praca bez przerw i bez odpoczynku zwiększa liczbę błędów. Zmęczenie jest częstą przyczyną wypadków.
- Praca na stanowisku bez ważnego orzeczenia oznacza, że nikt nie sprawdził, czy możesz tam bezpiecznie pracować.
- Jeśli czujesz, że czas pracy łamie prawo, możesz zgłosić to przełożonemu lub PIP.
Najważniejsze
- Bez aktualnego orzeczenia lekarskiego pracodawca nie może cię dopuścić do pracy.
- Badania wstępne, okresowe i kontrolne są na koszt pracodawcy.
- Badania kontrolne: po chorobie dłużej niż 30 dni.
- Odpoczynek: 11 godzin na dobę, 35 godzin w tygodniu, przerwa 15 minut przy pracy co najmniej 6 godzin.