Każdy może uratować życie. W Polsce nieudzielenie pomocy osobie w niebezpieczeństwie jest przestępstwem (art. 162 Kodeksu karnego), jeśli można ją udzielić bez narażenia siebie. Z tą lekcją poznasz podstawy. Nie zastępuje ona praktycznego kursu pierwszej pomocy.
Zasady ogólne
- Bezpieczeństwo. Upewnij się, że ty, poszkodowany i świadkowie jesteście bezpieczni. Wyłącz źródło prądu, wyjdź z dymu, zatrzymaj maszynę.
- Oceń sytuację. Ile jest osób poszkodowanych? Co się stało?
- Wezwij pomoc: numer 112 albo 999 (pogotowie). Mów spokojnie: gdzie jesteś, co się stało, ile osób, jaki jest ich stan. Nie rozłączaj się, dopóki dyspozytor na to nie pozwoli. Dyspozytor może prowadzić cię przez pierwszą pomoc.
- Udziel pomocy w zakresie, który znasz.
W miejscu pracy sprawdź, kto jest wyznaczony do udzielania pierwszej pomocy (art. 207¹) i gdzie jest apteczka. Pracodawca musi to tobie przekazać.
Poszkodowany nie reaguje
- Sprawdź reakcję. Delikatnie potrząśnij za ramiona i zapytaj głośno: „Czy wszystko w porządku?".
- Jeśli nie reaguje, od razu zadzwoń pod 112 (najlepiej na głośniku) albo poproś o to kogoś. Odchyl głowę do tyłu i unieś podbródek, aby udrożnić drogi oddechowe.
- Sprawdź oddech w trakcie rozmowy z dyspozytorem: patrz, słuchaj i wyczuwaj. Rzadkie, głośne westchnięcia nie są prawidłowym oddechem.
- Jeśli oddycha prawidłowo, ułóż w pozycji bocznej ustalonej. Obserwuj oddech do przyjazdu pomocy.
- Jeśli nie oddycha lub oddycha nieprawidłowo, rozpocznij resuscytację. Poproś kogoś, aby przyniósł AED, czyli defibrylator.
Resuscytacja krążeniowo-oddechowa (RKO)
- Uklęknij obok. Połóż dłonie jedna na drugiej na środku klatki piersiowej, czyli w dolnej połowie mostka.
- Uciskaj mocno na głębokość 5–6 cm w tempie 100–120 na minutę. Pozwól, aby klatka za każdym razem wróciła do pierwotnego kształtu.
- Stosunek ucisków do oddechów ratowniczych to 30:2. Jeśli nie umiesz lub nie chcesz robić oddechów, uciskaj bez przerwy.
- Nie przerywaj do przyjazdu pogotowia, chyba że poszkodowany zacznie oddychać.
- AED włącz od razu, gdy tylko go przyniosą. Przyklej elektrody według rysunków i słuchaj poleceń głosowych. Podczas analizy nikt nie dotyka poszkodowanego.
Krwotok
- Uciskaj ranę bezpośrednio, najlepiej jałowym opatrunkiem, i trzymaj ucisk.
- Nie zdejmuj przesiąkniętego opatrunku. Dołóż kolejny na wierzch.
- Jeśli w ranie tkwi ciało obce, nie wyjmuj go. Obłóż je opatrunkiem i unieruchom.
- Zadzwoń po pomoc przy każdym poważnym krwawieniu.
Oparzenia
- Chłodź oparzone miejsce chłodną (nie lodowatą) bieżącą wodą przez około 20 minut. Nie używaj lodu.
- Nie odrywaj przyklejonej odzieży. Nie smaruj niczym.
- Przykryj oparzenie jałowym opatrunkiem. Przy rozległych oparzeniach wezwij pogotowie.
- Oparzenie chemiczne: płucz dużą ilością wody i zdejmij zanieczyszczoną odzież.
Porażenie prądem
Najpierw odetnij prąd (wyłącznik, bezpiecznik). Nie dotykaj poszkodowanego, dopóki prąd jest włączony. Potem sprawdź reakcję i oddech.
Zadławienie
Jeśli osoba kaszle, zachęcaj do kaszlu. Jeśli nie może kaszleć, mówić ani oddychać: do 5 uderzeń w plecy między łopatkami, a potem do 5 uciśnięć nadbrzusza. Powtarzaj na zmianę. Gdy straci przytomność, wezwij pomoc i zacznij RKO.
Złamania i urazy kręgosłupa
Unieruchom miejsce urazu. Nie przesuwaj niepotrzebnie poszkodowanego, zwłaszcza po upadku z wysokości. Nie podawaj jedzenia ani picia.
Czego nie robić
- Nie podawaj leków na własną rękę.
- Nie zostawiaj poszkodowanego samego, jeśli nie musisz.
- Po zdarzeniu zawiadom przełożonego (lekcja 6).
Najważniejsze
- 112 lub 999. Mów spokojnie i nie rozłączaj się bez zgody dyspozytora.
- Brak reakcji i brak prawidłowego oddechu = RKO 30:2 i AED.
- Krwotok: ucisk bezpośredni. Oparzenie: chłodzenie wodą. Porażenie: najpierw odetnij prąd.
- Ten kurs nie zastępuje praktycznego szkolenia z pierwszej pomocy.