Jako kierownik lub przełożony w Szwecji ponosisz dużą odpowiedzialność za to, by miejsce pracy było bezpieczne. Ten kurs omawia przepisy, które musisz znać. Najważniejsza ustawa nazywa się arbetsmiljölagen (1977:1160, ustawa o środowisku pracy). Dotyczy niemal wszystkich, którzy mają pracowników.
Co ma osiągnąć ustawa
Środowisko pracy ma być zadowalające ze względu na charakter pracy oraz rozwój społeczny i techniczny (rozdz. 2 § 1). Warunki pracy mają być dostosowane do tego, że ludzie mają różne możliwości, zarówno fizyczne, jak i psychiczne. Pracownik powinien mieć możliwość współuczestniczenia w kształtowaniu własnej sytuacji w pracy. Technika, organizacja pracy i treść pracy mają być tak ukształtowane, aby nikt nie był narażony na obciążenia, które mogą prowadzić do utraty zdrowia lub wypadków.
Podstawowy obowiązek pracodawcy
Zgodnie z rozdz. 3 § 2 pracodawca ma podjąć wszystkie niezbędne działania, aby zapobiegać utracie zdrowia i wypadkom. Punktem wyjścia jest to, że wszystko, co może prowadzić do utraty zdrowia lub wypadku, należy zmienić lub zastąpić, tak aby ryzyko zniknęło. Dopiero gdy to niemożliwe, są powody, by wybierać ochronę innymi sposobami.
Pracodawca ma również:
- dbać o dobry stan lokali, maszyn i wyposażenia ochronnego
- zapewnić środki ochrony indywidualnej, gdy ochrony nie da się osiągnąć w inny sposób (rozdz. 2 § 7)
- przekazać pracownikowi wiedzę o zagrożeniach w pracy (rozdz. 3 § 3)
- uwzględniać szczególne uwarunkowania pracownika
Kto jest pracodawcą?
Pracodawcą jest firma lub organizacja. Ty jako kierownik wykonujesz zadania pracodawcy, gdy zostały ci przydzielone. Odpowiedzialność nadal spoczywa na pracodawcy, także wtedy, gdy zadania przekazano kierownikom i przełożonym. W przepisach Arbetsmiljöverket (Szwedzki Urząd Środowiska Pracy) ten, kto wynajmuje siłę roboczą, jest traktowany jak pracodawca.
Przepisy Arbetsmiljöverket
Arbetsmiljöverket to urząd, który wydaje przepisy (föreskrifter). Są one zebrane w AFS, czyli zbiorze przepisów Arbetsmiljöverket. Od 1 stycznia 2025 obowiązuje nowa struktura z nowymi numerami i nowym podziałem przepisów.
- AFS 2023:1 Systematyczne działania na rzecz środowiska pracy, podstawowe obowiązki każdego, kto jest pracodawcą. Zastąpiła AFS 2001:1.
- AFS 2023:2 Planowanie i organizacja działań na rzecz środowiska pracy, podstawowe obowiązki każdego, kto jest pracodawcą. Obejmuje między innymi organizacyjne i społeczne środowisko pracy, dostosowanie pracy, pierwszą pomoc i wsparcie kryzysowe, przemoc i groźby, pracę w pojedynkę oraz kobiety w ciąży i osoby niepełnoletnie.
Przepisy (föreskrifter) są wiążące. Ogólne zalecenia (allmänna råd) nie są wiążące. Pokazują, jak można lub należy postępować, i często są dobrym sposobem na spełnienie wymogów.
Rola pracownika
Środowisko pracy to nie tylko sprawa kierownika. Pracownik ma uczestniczyć w działaniach na rzecz środowiska pracy, stosować się do wydanych przepisów i używać urządzeń ochronnych (rozdz. 3 § 4). Pracodawca i pracownicy mają współdziałać na rzecz dobrego środowiska pracy (rozdz. 3 § 1 a).
Co nadal musisz zrobić samodzielnie
Kurs jest wprowadzeniem. Nie zastępuje oceny ryzyka w twoim miejscu pracy ani szczególnych przepisów obowiązujących w twojej branży. Musisz samodzielnie dopilnować, aby ustawa i przepisy były przestrzegane u was.