Środowisko pracy to nie tylko maszyny i chemikalia. Sposób organizacji pracy i to, jak ludzie się wobec siebie zachowują, są równie ważne. Przepisy znajdują się w rozdz. 2 AFS 2023:2.
Ważne pojęcia
- Organizacyjne środowisko pracy to warunki i uwarunkowania pracy, takie jak kierowanie i zarządzanie, komunikacja, współudział, swoboda działania, podział zadań oraz wymagania, zasoby i odpowiedzialność.
- Społeczne środowisko pracy to relacje społeczne, współpraca i wsparcie społeczne ze strony przełożonych i współpracowników.
- Wymagania w pracy to te elementy pracy, które wymagają powtarzanego wysiłku, na przykład ilość pracy i terminy.
- Zasoby to to, co pomaga osiągać cele lub sprostać wymaganiom, na przykład kompetencje, obsada, jasne cele, informacja zwrotna, wpływ na pracę i wsparcie.
- Niezdrowe obciążenie pracą to sytuacja, gdy wymagania dłużej niż przejściowo przekraczają zasoby. Staje się szkodliwe, jeśli trwa długo, a czas na odpoczynek jest za krótki.
Wiedza kierowników
Pracodawca ma dopilnować, aby kierownicy i przełożeni mieli wiedzę o tym, jak zapobiegać niezdrowemu obciążeniu pracą i poniżającemu traktowaniu oraz jak sobie z nimi radzić (§ 4). Pracodawca ma też stworzyć warunki do wykorzystania tej wiedzy, na przykład zapewnić wystarczające uprawnienia, rozsądne obciążenie pracą i wsparcie w roli kierownika.
Cele
Pracodawca ma mieć cele dotyczące organizacyjnego i społecznego środowiska pracy (§ 5). Cele mają wspierać zdrowie i zwiększać zdolność do przeciwdziałania chorobom. Pracownicy mają mieć możliwość uczestniczenia w ich opracowaniu i mają je znać. Cele mają być pisemne przy dziesięciu lub więcej pracownikach.
Obciążenie pracą
Zadania i uprawnienia nie mogą prowadzić do niezdrowego obciążenia pracą. Zasoby mają być dostosowane do wymagań (§ 6). Pracodawca ma też dopilnować, aby pracownicy wiedzieli:
- jakie zadania mają wykonywać
- jaki rezultat mają osiągnąć
- czy praca ma być wykonywana w jakiś szczególny sposób
- co ma pierwszeństwo, gdy brakuje czasu
- do kogo mogą zwrócić się o pomoc i wsparcie
Jeśli praca jest silnie obciążająca psychicznie, pracodawca ma podjąć działania, aby nie prowadziła do utraty zdrowia (§ 8). Rozkład czasu pracy, na przykład praca zmianowa, nocna i długie dyżury, nie powinien prowadzić do utraty zdrowia (§ 9).
Poniżające traktowanie
Poniżające traktowanie (kränkande särbehandling) to działania skierowane przeciwko jednemu lub kilku pracownikom w sposób poniżający, które mogą prowadzić do utraty zdrowia albo do wykluczenia z grupy w miejscu pracy.
Pracodawca ma:
- jasno powiedzieć, że nie jest to tolerowane w firmie (§ 10), najlepiej w pisemnej polityce
- podjąć działania przeciw okolicznościom, które mogą do tego prowadzić, na przykład konfliktom i dużemu obciążeniu pracą
- dopilnować, aby istniały procedury wskazujące, kto przyjmuje informacje, co robi ta osoba i jak osoba poszkodowana może szybko uzyskać pomoc (§ 11)
- sprawić, aby procedury były znane wszystkim
Osoba prowadząca wyjaśnianie ma mieć wystarczające kompetencje, być bezstronna i mieć zaufanie zainteresowanych. Prawo o środowisku pracy ma zapobiegać utracie zdrowia. Nie reguluje odszkodowań ani winy.
Co nadal musisz zrobić samodzielnie
Wiedza nie wystarczy. Musisz dopilnować, aby praca była rozsądnie rozdzielona, aby pracownicy wiedzieli, do kogo mogą się zwrócić, i aby procedury działały, gdy coś się wydarzy.