Nękanie i wiktymizacja to dwie odrębne rzeczy w Equality Act 2010. Obie mogą zatruć życie zawodowe i obie są niezgodne z prawem.
Nękanie (sekcja 26)
Nękanie to niepożądane zachowanie związane z cechą chronioną, które ma cel lub skutek:
- naruszenia godności osoby albo
- stworzenia dla niej atmosfery zastraszenia, wrogości, poniżenia, upokorzenia lub obrazy.
Najważniejsze zasady:
- „Niepożądane” oznacza, że osoba tego nie zaprosiła ani nie przyjęła z aprobatą. Nie musi najpierw mówić „przestań”.
- Zachowaniem mogą być słowa, żarty, e-maile, wiadomości, obrazy, gesty lub czyny. Może to się dziać osobiście, na piśmie albo w sieci.
- Cel lub skutek. Osoba, która tak się zachowuje, może wcale nie chcieć nikogo skrzywdzić. Liczy się skutek. Sąd pracy pyta też, czy rozsądnie jest, by zachowanie wywołało taki skutek, biorąc pod uwagę punkt widzenia danej osoby i okoliczności.
- Zachowanie nie musi być skierowane do tej osoby. Rasistowskie żarty słyszane mimochodem mogą stworzyć wrogą atmosferę dla współpracownika.
- Może dotyczyć cechy, której dana osoba nie ma, na przykład gdy ktoś używa homofobicznego języka wobec współpracownika, który nie jest gejem.
W przypadku pracowników nękanie dotyczy takich cech, jak wiek, niepełnosprawność, zmiana płci, rasa, religia lub przekonania, płeć i orientacja seksualna. Ciąża i macierzyństwo oraz małżeństwo i związek partnerski nie są objęte przepisami o nękaniu. Niesprawiedliwe traktowanie z tych powodów rozpatruje się zamiast tego jako dyskryminację (w przypadku ciąży na podstawie sekcji 18).
Molestowanie seksualne
Ustawa opisuje dwa dalsze rodzaje nękania:
- Molestowanie seksualne (sexual harassment) to niepożądane zachowanie o charakterze seksualnym o tym samym celu lub skutku. Przykłady to seksualne komentarze, dotykanie, żarty, pokazywanie nieprzyzwoitych obrazów i niechciane wiadomości.
- Mniej korzystne traktowanie dlatego, że osoba odrzuca molestowanie seksualne lub je znosi. Na przykład ktoś dostaje gorsze zmiany po odrzuceniu zalotów kierownika.
Żart to nie obrona
„To był tylko żart” nie czyni zachowania zgodnym z prawem. Liczy się to, jak wpływa na osobę i czy było niepożądane. Uważaj na żarty o czyimkolwiek wieku, rasie, religii, ciele, życiu seksualnym czy niepełnosprawności oraz na czaty grupowe i media społecznościowe.
Gdzie to się zdarza
Nękanie nie ogranicza się do biura. Może się zdarzyć na wydarzeniach firmowych, w podróżach służbowych, na spotkaniach towarzyskich związanych z pracą i w sieci. Pracodawcy mogą odpowiadać za to, co dzieje się w takich miejscach.
Wiktymizacja (sekcja 27)
Wiktymizacja ma miejsce, gdy ktoś jest traktowany źle (poddany niekorzystnemu traktowaniu, detriment), bo wykonał lub może wykonać czynność chronioną (protected act) albo ktoś sądzi, że ją wykonał.
Czynność chroniona obejmuje:
- wniesienie roszczenia na podstawie Equality Act;
- złożenie zeznań lub informacji w cudzej sprawie;
- wszelkie inne działania związane z ustawą, takie jak zgłoszenie skargi;
- zarzut, że ktoś naruszył ustawę.
Zarzut wniesiony w złej wierze i ze świadomością, że jest fałszywy, nie jest chroniony.
Przykłady wiktymizacji: przeniesienie pracownicy na gorsze zmiany po jej skardze na seksizm albo pomijanie współpracownika, bo poparł skargę na nękanie. Osoba nie musi mieć cechy chronionej, żeby paść ofiarą wiktymizacji. Wystarczy, że wykonała czynność chronioną.
Co robić, gdy to widzisz lub doświadczasz
- Powiedz, co się dzieje, jeśli to bezpieczne, albo poproś osobę, by przestała.
- Rób notatki: daty, godziny, co powiedziano, kto widział.
- Skorzystaj z drogi zgłaszania w swoim miejscu pracy. Zobacz ostatnią lekcję.
- Nie odwdzięczaj się tym samym. Jeśli spotka cię kara za zgłoszenie problemu w dobrej wierze, może to być wiktymizacja.
Co zapamiętać
Nękanie zależy od skutku, nie tylko od intencji. Wiktymizacja chroni ludzi, którzy zabierają głos.