Kontrola Legionelli zaczyna się od oceny ryzyka i planu. Jedno i drugie należy do podmiotu zobowiązanego, wspieranego przez osoby o odpowiednich kompetencjach.
Ocena ryzyka
Ocena musi rozpoznać i ocenić ryzyko związane z każdą instalacją wodną w obiekcie. Uwzględnia:
- układ rur, zbiorników, podgrzewaczy i punktów poboru, często pokazany na schemacie;
- temperatury w zbiornikach i w punktach poboru;
- ślepe odnogi, rzadko używane punkty poboru i wszystkie miejsca, w których woda może zalegać;
- stan zbiorników, słuchawek prysznicowych i innych elementów;
- kto może być narażony i jak bardzo jest podatny;
- jak może powstawać aerozol.
Jeśli instalacja jest prosta i niskiego ryzyka, ocena też może być prosta. HSE podaje przykład małego budynku z zimną wodą z sieci, przepływowymi podgrzewaczami i tylko toaletami oraz umywalkami, w którym wodę zużywa się często.
Ocenę trzeba przeglądać regularnie. Trzeba ją też przejrzeć, gdy coś się zmienia: nowe rury, zmiana sposobu użytkowania, nowy zbiornik, epidemia albo wynik pokazujący, że kontrola zawiodła.
Osoba odpowiedzialna
Podmiot zobowiązany musi wyznaczyć kompetentną osobę, w wytycznych zwaną osobą odpowiedzialną (responsible person), która kieruje codzienną kontrolą. Taka osoba potrzebuje:
- wystarczających uprawnień, by załatwiać sprawy;
- kompetencji i znajomości instalacji;
- szkolenia z odświeżaniem oraz jasnego rozumienia swojej roli.
Podmiot zobowiązany, który jest samozatrudniony lub wspólnikiem w spółce osobowej i ma odpowiednie kompetencje, może wyznaczyć samego siebie. Jeśli nikt w organizacji nie jest kompetentny, może skorzystać z zewnętrznego specjalisty. Nawet wtedy odpowiedzialność nadal ponosi podmiot zobowiązany.
Trzeba wyznaczyć zastępców, aby praca trwała, gdy ktoś jest nieobecny.
Pisemny plan działań
Tam, gdzie ryzyko wymaga kontroli, podmiot zobowiązany powinien przygotować pisemny plan działań (written scheme). Opisuje on środki ostrożności prostym językiem. Powinien:
- opisywać instalację, zwykle ze schematem;
- wymieniać osobę odpowiedzialną i zastępców;
- mówić, jakie kontrole wykonuje się, jak często i kto je wykonuje;
- podawać bezpieczne temperatury i działania na wypadek nieprawidłowego odczytu;
- obejmować przepłukiwanie, czyszczenie i dezynfekcję;
- wyjaśniać, jak prowadzi się dokumentację.
Dokumentacja
- Jeśli pracodawca zatrudnia pięć lub więcej osób, istotne ustalenia oceny ryzyka trzeba zapisać.
- Zapisy z monitorowania, inspekcji i kontroli przechowuje się co najmniej pięć lat.
- Pozostałą dokumentację przechowuje się, dopóki jest aktualna, i co najmniej dwa lata potem.
- Każdy zapis powinien pokazywać, kto wykonał pracę i kiedy, oraz być podpisany lub w inny sposób potwierdzony.
Wykonawcy zewnętrzni
Firmy zewnętrzne mogą pobierać próbki wody, uzdatniać ją lub czyścić zbiorniki. Podmiot zobowiązany musi upewnić się, że wykonawca jest kompetentny.
Najważniejsze punkty
- Ocena i pisemny plan to fundament kontroli.
- Osoba odpowiedzialna to wyznaczona, kompetentna osoba, a nie ktoś, kto akurat jest w pobliżu.
- Zapisy z kontroli przechowuje się co najmniej pięć lat.
- Ocenę trzeba przejrzeć, gdy cokolwiek się zmienia.
Przykład pisemnego planu w działaniu
Plan pewnego domu opieki mówi, że konserwator co miesiąc sprawdza temperaturę wody w kranach kontrolnych (sentinel taps) i zapisuje wyniki w dzienniku. Mówi też, co robić, jeśli z kranu z ciepłą wodą nie leci woda o temperaturze 50 °C w ciągu jednej minuty albo z kranu z zimną wodą nie leci woda poniżej 20 °C w ciągu dwóch minut: tego samego dnia powiadomić osobę odpowiedzialną, która zbada sprawę i w razie potrzeby zleci dalsze działania. Ponieważ kroki są zapisane, zastępca może je wykonać, gdy konserwator jest na urlopie, a inspektor może sprawdzić, czy się odbyły.