Kto pracuje z jedzeniem, odpowiada za zdrowie ludzi, którzy je zjedzą. W Czechach to, co taka osoba musi umieć, nazywa się potocznie hygienické minimum (minimum higieniczne). W ustawie tego wyrażenia nie znajdziesz. Ustawa mówi o znalostech nutných k ochraně veřejného zdraví (wiedzy niezbędnej do ochrony zdrowia publicznego).
Gdzie to jest w przepisach
- Zákon č. 258/2000 Sb., o ochraně veřejného zdraví (ustawa o ochronie zdrowia publicznego). Jej § 19 wymienia epidemiologicky závažné činnosti (czynności o szczególnym znaczeniu epidemiologicznym). Należą do nich na przykład prowadzenie usług gastronomicznych oraz produkcja i wprowadzanie żywności do obrotu. To czynności, przy których łatwo szerzą się zakażenia.
- § 19 ust. 2: kto przy takiej czynności ma bezpośredni kontakt z żywnością, musi mieć wiedzę niezbędną do ochrony zdrowia publicznego.
- Vyhláška č. 490/2000 Sb. (rozporządzenie) określa, co ta wiedza obejmuje. Przy pracy z żywnością są to wymagania zdrowotne, higiena osobista, higieniczne czyszczenie i dezynfekcja, bezpieczne przechowywanie i transport, choroby przenoszone przez żywność oraz zatrucia pokarmowe, a także higiena w konkretnej branży.
- § 20: pracownik musi tę wiedzę stosować i przestrzegać zasad higieny osobistej i higieny w zakładzie. Musi też poddawać się badaniom lekarskim, które wynikają z przepisów lub z decyzji organu ochrony zdrowia publicznego, oraz powiedzieć lekarzowi, jaką pracę wykonuje.
- § 21: prowadzący zakład musi przestrzegać zasad higieny w zakładzie i higieny osobistej oraz dopilnować, żeby stosowali je pracownicy.
- Rozporządzenie (WE) nr 852/2004, załącznik II, rozdział XII: prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze zapewnia, aby osoby pracujące z żywnością były nadzorowane oraz poinstruowane lub przeszkolone w zakresie higieny żywności odpowiednio do wykonywanej pracy.
Kto sprawdza tę wiedzę
Ustawa nie nakazuje egzaminu każdemu. To działa inaczej. Orgán ochrany veřejného zdraví, czyli regionalna stacja sanitarna (KHS, krajská hygienická stanice), może podczas państwowego nadzoru zdrowotnego tę wiedzę sprawdzić. Jeśli stwierdzi, że pracownik jej nie ma, nie wolno mu wykonywać tej czynności, dopóki nie zda egzaminu przed komisją, którą powołał ten organ. Egzamin trzeba umożliwić w ciągu 15 dni kalendarzowych od wniosku. Zgodnie z rozporządzeniem nr 490/2000 Sb. egzamin jest wyłącznie ustny, a komisja liczy trzech członków. Wynik zapisuje w protokole przewodniczący komisji.
Czym ten kurs jest, a czym nie jest
- To przygotowanie do hygienického minima. Przechodzisz materiał, którego wymaga rozporządzenie, i sprawdzasz się w teście.
- Po opłaceniu dostajesz certyfikat ukończenia kursu z numerem i kodem QR.
- To nie jest egzamin przed komisją organu ochrony zdrowia publicznego i tego egzaminu nie zastępuje.
- Nie jest to regulowana przez państwo ani akredytowana kwalifikacja.
- O tym, czy szkolenie ci wystarczy, decyduje pracodawca. Musi on dodatkowo przeszkolić cię z higieny w twoim zakładzie: z jego procedur, wyposażenia i zagrożeń.
Książeczki sanitarnej już nie ma
Dawniej pracownicy gastronomii musieli mieć zdravotní průkaz (książeczkę zdrowia do celów sanitarno-epidemiologicznych). Od 1 lipca 2023 r. ten obowiązek zniosła ustawa nr 167/2023 Sb. Przepisy już jej nie wymagają.
Zdolność zdrowotna do pracy nie przestała jednak mieć znaczenia. Zajmują się nią pracovnělékařské služby (medycyna pracy) na podstawie ustawy nr 373/2011 Sb., o specyficznych usługach zdrowotnych. Pracodawca zawiera umowę z podmiotem świadczącym usługi medycyny pracy i zapewnia badania zależnie od tego, do jakiej kategorie zaliczona jest praca. Przy pracy kategorii drugiej i wyższej badanie wstępne przed nawiązaniem stosunku pracy jest obowiązkowe. Jest obowiązkowe także wtedy, gdy warunki zdolności zdrowotnej do danej pracy określa inny przepis. Przy pozostałej pracy kategorii pierwszej pracodawca może je wymagać. Jak zakwalifikowano twoją pracę, powie ci pracodawca.
O chorobie musisz informować zawsze. Nie zależy to od żadnej książeczki. Więcej dowiesz się w kolejnych lekcjach.
Co zapamiętać z tej lekcji
- Hygienické minimum to wiedza, którą musi mieć każdy, kto w zakładzie ma bezpośredni kontakt z żywnością.
- Ustawa: 258/2000 Sb. § 19 do 21, zakres wiedzy: rozporządzenie 490/2000 Sb.
- KHS może tę wiedzę sprawdzić. Kto jej nie ma, zdaje ustny egzamin przed komisją.
- Pracodawca zapewnia instruktaż i szkolenie dla swojego zakładu.
- Zdravotní průkaz zniesiono. Zdolność zdrowotną reguluje medycyna pracy.