Mimo całej prewencji wypadek może się zdarzyć. Ważne jest, co zrobisz zaraz potem. Ta lekcja wyjaśnia, czym jest wypadek przy pracy, co masz zrobić ty i co musi zrobić pracodawca zgodnie z § 105 kodeksu pracy i rozporządzeniem rządu nr 322/2025 Sb., które obowiązuje od 1 stycznia 2026 r.
Czym jest wypadek przy pracy
Zgodnie z § 271k kodeksu pracy wypadek przy pracy to uszkodzenie zdrowia lub śmierć pracownika, do którego doszło niezależnie od jego woli wskutek krótkotrwałego, nagłego i gwałtownego działania czynników zewnętrznych podczas wykonywania zadań służbowych lub w bezpośrednim związku z nimi. Typowo chodzi o upadek, oparzenie, skaleczenie lub porażenie prądem.
Co robisz ty
- Przerwij pracę i unikaj dalszego zagrożenia. Wyłącz maszynę.
- Zapewnij pomoc. W poważnych przypadkach dzwoń od razu pod 155 lub 112 (zob. lekcja o pierwszej pomocy).
- Natychmiast zgłoś to przełożonemu. Zgodnie z § 106 musisz zgłosić własny wypadek, jeśli pozwala na to stan zdrowia, oraz wypadek, którego jesteś świadkiem.
- Niczego nie zmieniaj na miejscu wypadku, chyba że jest to konieczne do ratowania ludzi lub odwrócenia dalszego zagrożenia. Pracodawca zgodnie z § 105 ust. 1 nie powinien bez poważnego powodu zmieniać stanu miejsca, dopóki nie zbada przyczyn.
- Powiedz, co się stało, i pomóż ustalić przyczyny. Będziesz się w tej sprawie wypowiadać.
- Zgłoś się do lekarza, nawet jeśli uraz wygląda na niewielki. Późniejsze powikłania łatwiej udokumentować, gdy wszystko jest zapisane od początku.
Nie zniechęcaj się tym, że wypadek był „tylko drobny". Nawet drobny wypadek musi zostać zapisany.
Co robi pracodawca
1. Bada przyczyny
Zgodnie z § 105 ust. 1 wyjaśnia przyczyny i okoliczności wypadku z udziałem poszkodowanego, jeśli pozwala na to jego stan, oraz świadków. Uczestniczą też przedstawiciele pracowników, jeśli działają u pracodawcy.
2. Zapisuje wypadek w książce wypadków
Zgodnie z § 105 ust. 2 pracodawca prowadzi książkę wypadków (czes. kniha úrazů). Zapisuje do niej wszystkie wypadki, także te bez niezdolności do pracy lub z niezdolnością do 3 dni kalendarzowych. Zapisuje na przykład imię i nazwisko poszkodowanego, datę i godzinę, miejsce, czynność, opis, przyczyny i świadków. Na twoją prośbę wyda ci potwierdzoną kopię lub wyciąg.
3. Sporządza zapis o wypadku
Zapis o wypadku (czes. záznam o úrazu) sporządza się zgodnie z § 105 ust. 3, jeśli wypadek spowodował niezdolność do pracy dłuższą niż 3 dni kalendarzowe lub śmierć. Jeden egzemplarz dostajesz ty, a w razie śmierci członkowie rodziny.
4. Zgłasza wypadek i wysyła zapis
Według rozporządzenia rządu nr 322/2025 Sb. wypadki dzieli się na cztery grupy:
- śmiertelny: poszkodowany umiera w ciągu 1 roku od wypadku,
- ciężki: hospitalizacja trwa lub będzie trwać dłużej niż 5 kolejnych dni kalendarzowych,
- wypadek z niezdolnością do pracy dłuższą niż 3 dni kalendarzowe,
- pozostałe: bez niezdolności do pracy lub z niezdolnością do 3 dni.
Pracodawca wysyła zgłoszenie elektronicznie przez portal Państwowego Urzędu Inspekcji Pracy:
- ciężki lub śmiertelny wypadek zgłasza inspektoratowi pracy bez zbędnej zwłoki,
- zapis o wypadku wysyła najpóźniej w ciągu 15 dni roboczych od dnia, w którym dowiedział się o wypadku,
- podpisany zapis przechowuje 10 lat,
- kopię zapisu bez zbędnej zwłoki przekazuje poszkodowanemu i przedstawicielom pracowników.
W razie wypadku śmiertelnego lub podejrzenia przestępstwa informuje się także Policję Republiki Czeskiej.
Ty jako pracownik niczego przez portal nie zgłaszasz. Zapis o wypadku zostanie jednak przedstawiony ci do podpisu. Jeśli nie zgadzasz się z opisem, powiedz o tym i poproś o uzupełnienie.
Choroby zawodowe
Pracodawca prowadzi także ewidencję chorób zawodowych, które zostały uznane, i podejmuje środki przeciw czynnikom ryzyka (§ 105 ust. 6). Jeśli podejrzewasz, że praca szkodzi twojemu zdrowiu, zwróć się do lekarza medycyny pracy.
Podsumowanie
- Po wypadku przerwij pracę, zapewnij pomoc, zgłoś to przełożonemu i niczego nie zmieniaj na miejscu.
- Pracodawca zapisuje wszystkie wypadki w książce wypadków i sporządza zapis o wypadku, jeśli niezdolność do pracy trwa dłużej niż 3 dni kalendarzowe.
- Zapis wysyła się elektronicznie w ciągu 15 dni roboczych, ciężki i śmiertelny wypadek zgłasza się bez zbędnej zwłoki.