Myśl o rozmowie ze współpracownikiem o jego zdrowiu psychicznym niepokoi wiele osób. Boją się, że pogorszą sprawę. Tymczasem spokojna, życzliwa rozmowa jest zwykle mile widziana. Większość ludzi czuje ulgę, że ktoś to zauważył.
Zanim zaczniesz
- Wybierz dobry czas i miejsce. Coś spokojnego i prywatnego, gdzie nikt wam nie przeszkodzi. Nie w środku gorącej zmiany ani przy innych.
- Zaplanuj wystarczająco dużo czasu. Nie zaczynaj, jeśli za pięć minut musisz wyjść.
- Przygotuj się na słuchanie, a nie naprawianie.
- Zastanów się, jak dana osoba woli rozmawiać. Spacer, kawa lub rozmowa telefoniczna bywają łatwiejsze niż biurko.
Rozpoczęcie rozmowy
Mów delikatnie i konkretnie. Na przykład:
- „Widzę, że ostatnio jesteś jakby cichszy. Wszystko w porządku?”
- „Chcę zapytać, jak się masz. Tak naprawdę.”
- „Nie musisz mi nic mówić, ale jestem, gdybyś chciał porozmawiać.”
Jeśli ktoś mówi „nic mi nie jest”, a ty nadal się martwisz, możesz powiedzieć, że jesteś, gdyby to się zmieniło. Nie naciskaj. Możesz zapytać ponownie innego dnia.
Jak słuchać
- Poświęć pełną uwagę. Odłóż telefon.
- Pozwól mówić. Cisza jest w porządku; nie spiesz się z jej wypełnianiem.
- Zadawaj pytania otwarte: „Jak to wyglądało?”, „Od kiedy się tak czujesz?”
- Powtarzaj to, co słyszysz, by pokazać, że rozumiesz: „Brzmi, jakby obciążenie pracą było bardzo duże.”
- Przyjmuj uczucia drugiej osoby, nawet jeśli ty czujesz co innego: „To brzmi naprawdę trudno.”
- Utrzymuj otwartą mowę ciała i spokojny głos.
Czego unikać
- „Głowa do góry” lub „Wszyscy się tak czują.”
- „Nie masz powodu do smutku.”
- Długiego opowiadania własnej historii i porównywania problemów.
- Udzielania mnóstwa rad albo obiecywania, że wszystko będzie dobrze.
- Okazywania szoku lub litości.
- Sprowadzania rozmowy do siebie.
- Prób diagnozowania.
Wskazywanie wsparcia
Nie jesteś terapeutą tej osoby. Możesz pomóc jej znaleźć odpowiednie wsparcie i pozwolić jej zdecydować.
- Zwykle pierwszym krokiem jest lekarz rodzinny (GP), który może omówić leczenie i skierowanie.
- W Anglii dorośli często mogą sami zgłosić się do NHS Talking Therapies (psychoterapia w ramach publicznej służby zdrowia) z powodu lęku i depresji, bez skierowania od GP. Pozostałe kraje Wielkiej Brytanii mają własne usługi; wykaz jest na stronie NHS.
- Wielu pracodawców oferuje program pomocy dla pracowników (Employee Assistance Programme, EAP), medycynę pracy albo osobę kontaktową w postaci przełożonego lub działu kadr. Powiedz osobie, co jest dostępne.
- Samaritans (116 123, bezpłatnie, o każdej porze) są dla każdego, kto potrzebuje porozmawiać.
- Organizacje takie jak Mind i Rethink Mental Illness publikują informacje i prowadzą infolinie.
Zaproponuj pomoc przy pierwszym kroku: „Czy pomogłoby, gdybym usiadł obok, kiedy będziesz dzwonić?” Potem uszanuj odpowiedź.
Poufność
Wiele osób powie: „Proszę, nikomu nie mów.” Zastanów się dobrze, zanim coś obiecasz.
- Szanuj prywatność. Nie przekazuj współpracownikom tego, co usłyszysz. Informacje o zdrowiu są wrażliwymi danymi osobowymi, a według brytyjskiego prawa ochrony danych (UK GDPR) należą do „szczególnej kategorii”, z którą pracodawcy muszą postępować ze szczególną starannością.
- Nie obiecuj całkowitej tajemnicy. Jeśli osobie może grozić poważna krzywda, możesz musieć powiedzieć o tym komuś, by ją chronić. Mów szczerze: „Zachowam to między nami, chyba że będę się obawiać o twoje bezpieczeństwo.”
- Jeśli jesteś kierownikiem, możesz musieć zaangażować dział kadr. Wyjaśnij osobie, co przekażesz, komu i dlaczego, oraz zapytaj, co chce, by powiedziano jej zespołowi.
Dalsze kroki
- Ustal kolejny krok i czas na ponowną rozmowę.
- Dotrzymaj obietnic.
- Nadal traktuj osobę normalnie. Nie traktuj jej jak kruchej.
- Dbaj też o siebie (zob. lekcja 7).
Zapamiętaj
- Wybierz prywatny moment, słuchaj więcej, niż mówisz, i nie oceniaj.
- Jesteś po to, by słuchać i wskazywać wsparcie, a nie leczyć ani diagnozować.
- Mów szczerze o poufności: zachowaj to dla siebie, chyba że zagrożone jest bezpieczeństwo.
- Wróć do rozmowy.