W biurze nie ma maszyn ani wysokości, ale zdarzają się tu upadki, pożary, przeciążenie wzroku i kręgosłupa oraz stres. Dlatego przepisy o bezpieczeństwie i higienie pracy (BHP) obejmują także pracowników administracyjno-biurowych. Ta lekcja pokazuje, na jakich przepisach opiera się cały kurs i kto za co odpowiada.
Najważniejsze przepisy
- Kodeks pracy, dział dziesiąty „Bezpieczeństwo i higiena pracy” (art. 207 i następne).
- Rozporządzenie w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP z 27 lipca 2004 r.
- Rozporządzenie w sprawie BHP na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe z 1 grudnia 1998 r., zmienione w 2023 r.
- Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP z 26 września 1997 r.
- Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych z 30 października 2002 r. (ustawa wypadkowa).
- Ustawa o ochronie przeciwpożarowej z 24 sierpnia 1991 r.
Przestrzeganie przepisów BHP kontroluje Państwowa Inspekcja Pracy (PIP).
Obowiązki pracodawcy
Zgodnie z art. 207 § 1 Kodeksu pracy to pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan BHP w zakładzie pracy. Nie zdejmuje z niego tej odpowiedzialności ani to, że pracownicy też mają obowiązki, ani to, że zadania służby BHP powierzył specjalistom spoza zakładu.
Według art. 207 § 2 pracodawca chroni zdrowie i życie pracowników, zapewniając bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Do jego zadań należy między innymi:
- organizowanie pracy w sposób bezpieczny i higieniczny,
- zapewnianie przestrzegania przepisów oraz kontrola, czy wydane polecenia są wykonywane,
- reagowanie na potrzeby w zakresie BHP i dostosowywanie środków ochrony do zmian warunków pracy,
- prowadzenie spójnej polityki zapobiegania wypadkom i chorobom związanym z pracą,
- uwzględnianie w działaniach profilaktycznych zdrowia osób młodocianych, kobiet w ciąży lub karmiących i osób z niepełnosprawnościami,
- wykonywanie nakazów i poleceń organów nadzoru.
Pracodawca ocenia też ryzyko zawodowe związane z pracą (art. 226) i informuje pracowników o tym ryzyku oraz o zasadach ochrony. Szkolenia i instruktaż omawia następna lekcja.
Obowiązki pracownika
Art. 211 Kodeksu pracy nakłada na pracownika obowiązek przestrzegania przepisów i zasad BHP. W szczególności należy:
- znać przepisy i zasady BHP, uczestniczyć w szkoleniach i poddawać się wymaganym sprawdzianom,
- wykonywać pracę zgodnie z przepisami oraz poleceniami przełożonych,
- dbać o należyty stan urządzeń i o porządek na stanowisku,
- stosować środki ochrony, jeśli są wymagane,
- poddawać się badaniom lekarskim: wstępnym, okresowym i kontrolnym,
- niezwłocznie zawiadomić przełożonego o zauważonym wypadku lub zagrożeniu i ostrzec współpracowników,
- współdziałać z pracodawcą w sprawach BHP.
Pracownik nie odpowiada za warunki, na które nie ma wpływu. Za to ma obowiązek zgłaszać to, co zauważy: uszkodzone gniazdko, zablokowaną drogę ewakuacyjną, wystający kabel.
Prawo wstrzymania pracy
Gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom BHP i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia, pracownik może powstrzymać się od wykonywania pracy. Musi o tym niezwłocznie zawiadomić przełożonego (art. 210 Kodeksu pracy). Samo niezadowolenie z biurka czy krzesła nie jest takim zagrożeniem. Wtedy trzeba zgłosić sprawę przełożonemu lub służbie BHP.
Kto jest kim w BHP
- Pracodawca odpowiada za warunki pracy i organizuje szkolenia.
- Przełożony wydaje polecenia i dba o ich bezpieczne wykonywanie.
- Pracownik stosuje się do zasad i zgłasza zagrożenia.
- Służba BHP (lub osoba, która wykonuje jej zadania) doradza pracodawcy i kontroluje warunki pracy.
- Państwowa Inspekcja Pracy kontroluje pracodawców i może nakładać kary.
Czego ten kurs nie zastępuje
Kurs opisuje ogólne zasady dla pracy biurowej. Nie zastępuje oceny ryzyka na konkretnym stanowisku, instruktażu stanowiskowego ani szkoleń organizowanych przez pracodawcę. To pracodawca decyduje, co spełnia jego obowiązki wobec pracowników.
Podsumowanie
- Za stan BHP odpowiada pracodawca (art. 207), ale pracownik też ma swoje obowiązki (art. 211).
- Zauważone zagrożenia i wypadki zgłasza się niezwłocznie przełożonemu.
- Przy bezpośrednim zagrożeniu można wstrzymać pracę i zawiadomić przełożonego (art. 210).