Nawet w biurze można się potknąć na schodach, upaść z krzesła albo skaleczyć. Ta lekcja wyjaśnia, co jest wypadkiem przy pracy, co robi pracownik i co musi zrobić pracodawca.
Co to jest wypadek przy pracy
Według art. 3 ust. 1 ustawy wypadkowej wypadek przy pracy to nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które powoduje uraz lub śmierć i które nastąpiło w związku z pracą. Dotyczy to zdarzenia, które miało miejsce:
- podczas lub w związku z wykonywaniem zwykłych czynności albo poleceń przełożonych,
- podczas lub w związku z wykonywaniem czynności w interesie pracodawcy, nawet bez polecenia,
- gdy pracownik był w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku.
Przykłady w biurze: upadek na mokrej podłodze, potknięcie o kabel, przytrzaśnięcie dłoni drzwiami, porażenie prądem z uszkodzonego urządzenia.
Samo zachorowanie, na przykład migrena lub przeziębienie, zwykle nie jest wypadkiem przy pracy, bo brakuje przyczyny zewnętrznej. Ocena zależy od okoliczności, dlatego każde zdarzenie w pracy warto zgłosić.
Wypadek w drodze do pracy lub z pracy
Wypadek w drodze do pracy lub z pracy nie jest wypadkiem przy pracy w rozumieniu art. 3, ale ma własne zasady (art. 57b ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Zdarzenie musi być nagłe, z przyczyny zewnętrznej, a droga najkrótsza i niezakłócona. Dopuszcza się krótkie przerwy uzasadnione potrzebami życiowymi. Zgłasza się je pracodawcy, który ustala okoliczności według odrębnych przepisów.
Co robi pracownik
- Zatrzymaj się i zabezpiecz miejsce, jeśli grozi dalszy uraz.
- Udziel pomocy sobie lub innym (lekcja o pierwszej pomocy). W razie poważnego urazu dzwoni się pod 112.
- Niezwłocznie zawiadom przełożonego. Ten obowiązek wynika z art. 211. Dotyczy własnego wypadku, jeśli stan zdrowia na to pozwala, oraz wypadku, którego pracownik był świadkiem.
- Nie zmieniaj miejsca zdarzenia, jeśli nie jest to konieczne do ratowania ludzi.
- Opowiedz, co się stało, i pomóż ustalić przyczyny.
- Pójdź do lekarza, nawet gdy uraz wydaje się mały, bo skutki mogą wyjść później.
Co robi pracodawca
- Zabezpiecza miejsce, udziela pomocy i powołuje zespół powypadkowy.
- Zespół ustala okoliczności i przyczyny wypadku i sporządza protokół nie później niż w ciągu 14 dni od zawiadomienia o wypadku (rozporządzenie Rady Ministrów z 1 lipca 2009 r.). Protokół jest zgodny ze wzorem określonym w przepisach.
- Poszkodowany ma prawo zapoznać się z protokołem i zgłosić uwagi.
- O wypadku śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym pracodawca niezwłocznie zawiadamia właściwego inspektora pracy i prokuratora (art. 234 Kodeksu pracy).
- Prowadzi rejestr wypadków i wyciąga wnioski, by zapobiec podobnym zdarzeniom.
- Koszty ustalania okoliczności i przyczyn ponosi pracodawca.
Świadczenia po wypadku
Ubezpieczenie wypadkowe (art. 6 ustawy wypadkowej) obejmuje między innymi:
- zasiłek chorobowy podczas niezdolności do pracy z powodu wypadku,
- świadczenie rehabilitacyjne, gdy dalsza rehabilitacja ma przywrócić zdolność do pracy,
- jednorazowe odszkodowanie za stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu,
- rentę z tytułu niezdolności do pracy i inne świadczenia.
Warunki przyznania określa ZUS. Po wypadku warto zachować dokumenty medyczne i protokół.
Choroby zawodowe
Choroba zawodowa to choroba z wykazu określonego w przepisach, której przyczyną jest narażenie w pracy. Podejrzenie zgłaszają pracodawca lub lekarz do inspektora sanitarnego i inspektora pracy. Pracownik może to zrobić przez lekarza, który sprawuje nad nim profilaktyczną opiekę zdrowotną (art. 235 § 2²). O stwierdzeniu choroby decyduje państwowy inspektor sanitarny. Najlepszą ochroną jest dobre ustawienie stanowiska i przerwy.
Podsumowanie
- Wypadek przy pracy to nagłe zdarzenie z przyczyny zewnętrznej, powodujące uraz lub śmierć, w związku z pracą.
- Pracownik niezwłocznie zawiadamia przełożonego (art. 211).
- Zespół powypadkowy sporządza protokół w ciągu 14 dni.
- O wypadkach śmiertelnych, ciężkich i zbiorowych pracodawca zawiadamia inspektora pracy i prokuratora.