Większość pracy biurowej to siedzenie przy komputerze. Źle ustawione stanowisko powoduje ból oczu, karku i pleców. Ta lekcja pokazuje, co mówią przepisy o stanowiskach z monitorami ekranowymi i o pomieszczeniach biurowych.
Przepisy o monitorach ekranowych
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 1 grudnia 1998 r. określa minimalne wymagania BHP i ergonomii dla stanowisk wyposażonych w monitory ekranowe. Zmieniono je w 2023 r.: wymagania w załączniku dostosowano do współczesnego sprzętu, w tym laptopów. Przepisy dotyczą pracowników, którzy używają monitora ekranowego co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy (§ 2 pkt 4). Laptop wymaga przy takiej pracy podstawki albo osobnego monitora oraz osobnej klawiatury i myszy.
Pracodawca ma obowiązek:
- zorganizować stanowisko zgodnie z wymaganiami załącznika,
- ocenić warunki pracy na stanowisku: oczy, układ mięśniowo-szkieletowy, oświetlenie i obciążenie psychiczne wynikające z organizacji pracy; szczególnie przy nowych stanowiskach i po zmianach (§ 5),
- poinformować pracowników o zagrożeniach i środkach ochrony (§ 6).
Jak powinno wyglądać stanowisko
Wymagania z załącznika w skrócie:
- monitor jest czytelny, stabilny, ma regulację jasności i kontrastu, daje się pochylać, a jego górna krawędź jest na wysokości oczu,
- klawiatura i mysz są osobnymi urządzeniami i pozwalają na pozycję bez przeciążania ramion i dłoni,
- biurko ma dość miejsca na sprzęt i dokumenty, wolną przestrzeń na nogi i matową powierzchnię,
- krzesło jest stabilne (podstawa z co najmniej pięcioma podporami z kółkami), ma regulowaną wysokość, oparcie z podparciem odcinka lędźwiowego i podłokietniki,
- podnóżek i uchwyt na dokumenty zapewnia się na życzenie pracownika,
- oświetlenie nie powoduje odblasków ani olśnienia, a okna zasłania się żaluzjami lub roletami,
- oprogramowanie jest dostosowane do zadania.
Praktyczna wskazówka: patrzy się na ekran prosto, ramiona są rozluźnione, stopy opierają się o podłogę, a łokcie są zgięte mniej więcej pod kątem prostym.
Przerwy w pracy z monitorem
Według § 7 rozporządzenia pracodawca zapewnia jedno z dwóch rozwiązań:
- praca przy monitorze przeplata się z innymi zadaniami, które nie obciążają wzroku i wykonuje się je w innej pozycji, tak że ciągła praca z ekranem nie przekracza godziny,
- po każdej godzinie pracy z monitorem przysługuje co najmniej 5 minut przerwy, wliczanej do czasu pracy.
Podczas przerwy warto wstać, spojrzeć w dal i poruszać ramionami. Wolna chwila przy telefonie nie odpoczywa oczom.
Oczy i badania
Pracodawca zapewnia profilaktyczną opiekę zdrowotną pracownikom pracującym przy monitorach (§ 8). Jeśli badanie okulistyczne wykaże potrzebę korekcji wzroku przy pracy z monitorem, pracodawca zapewnia okulary lub soczewki kontaktowe zgodnie z zaleceniem lekarza. Soczewki dopisano w 2023 r.
Pomieszczenie biurowe
Rozporządzenie o ogólnych przepisach BHP wymaga między innymi, aby:
- w pomieszczeniu stałej pracy na jedną osobę przypadało co najmniej 13 m³ wolnej objętości i 2 m² wolnej powierzchni podłogi,
- temperatura w pomieszczeniach pracy biurowej nie spadała poniżej 18°C,
- było odpowiednie oświetlenie i wentylacja.
Od 11 stycznia 2027 r. obowiązują też górne granice (§ 30a rozporządzenia, Dz.U. 2026 poz. 927): w pomieszczeniu pracy temperatura nie może przekraczać 35°C, chyba że nie pozwala na to technologia, a już powyżej 28°C pracodawca musi zastosować środki techniczne lub organizacyjne.
Bezpieczeństwo w biurze na co dzień
- Nie przeciąża się listew zasilających i nie łączy ich jedna z drugą. Uszkodzone kable i gniazdka zgłasza się, nie naprawia na własną rękę.
- Kable układa się tak, by nikt się o nie nie potknął.
- Szuflady zamyka się po użyciu. Otwarta szuflada to częsta przyczyna urazów.
- Nie wchodzi się na krzesło na kółkach ani na stół. Do sięgania wysoko używa się drabinki lub stopnia, który wskazał pracodawca.
- Rozlaną ciecz wyciera się od razu albo oznacza mokrą podłogę.
- Drogi komunikacyjne i wyjścia są wolne, a ciężkie przedmioty stoją na dolnych półkach.
Podsumowanie
- Stanowisko z monitorem musi spełniać wymagania rozporządzenia z 1998 r. (zmienionego w 2023 r.).
- Pracodawca ocenia warunki pracy i zapewnia przerwy: albo zmianę zadań, albo 5 minut po każdej godzinie.
- Okulary lub soczewki zapewnia pracodawca, jeśli lekarz tak zaleci.
- W biurze zwraca się uwagę na kable, szuflady, mokrą podłogę i drogi ewakuacyjne.