Zanieczyszczenie krzyżowe oznacza przenoszenie zarazków z jednego miejsca na inne, zwykle z surowej żywności na żywność gotową do spożycia. Żywność gotowa do spożycia, taka jak sałatka, kanapki, ugotowane mięso, ser czy ciasto, nie będzie już gotowana, więc każde zarazki, które się na nią dostaną, trafią do klienta.
Jak przenoszą się zarazki
Zarazki mogą się przenosić:
- z surowej żywności na żywność gotową do spożycia, gdy się stykają lub gdy coś kapie;
- z rąk, które dotykały surowej żywności, odpadków lub twarzy;
- ze sprzętu, desek, noży i ściereczek, które nie zostały umyte między jednym użyciem a drugim;
- z powierzchni, półek w lodówce i wózków;
- ze szkodników, takich jak muchy i myszy.
Jak temu zapobiec
- Trzymaj surową żywność i żywność gotową do spożycia oddzielnie. Przechowuj je w osobnych lodówkach, jeśli to możliwe. Jeśli dzielą lodówkę, połóż żywność gotową do spożycia na górnych półkach, a surowe mięso i ryby na dolnej półce, żeby nic nie mogło skapnąć.
- Przykrywaj żywność: w pojemnikach z pokrywką, owiniętą lub w czystej folii. To chroni też przed kurzem, muchami i kaszlem.
- Używaj oddzielnego sprzętu. W wielu kuchniach stosuje się deski i noże oznaczone kolorami, na przykład czerwone do surowego mięsa i zielone do sałatek. Naucz się kolorów w swoim miejscu pracy i stosuj się do nich.
- Myj ręce po dotknięciu surowej żywności i przed dotknięciem czegokolwiek gotowego do spożycia.
- Nie myj surowego kurczaka ani innego surowego mięsa. Rozpryski roznoszą zarazki po zlewie i pobliskich powierzchniach. Zarazki zabija dopiero gotowanie.
- Trzymaj żywność z dala od podłogi. Magazynowanie musi odbywać się nad ziemią.
- Wyrzucaj uszkodzone lub cieknące opakowania i powiedz o tym przełożonemu.
Oznaczenia dat
- Use by („należy spożyć do”) dotyczy bezpieczeństwa. Nigdy nie używaj żywności po upływie daty use-by, nawet jeśli wygląda i pachnie dobrze.
- Best before („najlepiej spożyć przed”) dotyczy jakości. Po tej dacie żywność może być gorsza, ale zwykle nadal jest bezpieczna, jeśli była prawidłowo przechowywana.
Sprzątanie
Czyste powierzchnie nie przenoszą zarazków na żywność. Sprzątanie ma dwa zadania: usunąć brud i zabić zarazki.
Zwykle robi się to tak:
- Usuń resztki jedzenia i śmieci.
- Umyj gorącą wodą z detergentem, żeby usunąć tłuszcz i brud.
- Spłucz, żeby usunąć detergent.
- Zdezynfekuj środkiem bezpiecznym dla żywności i zostaw go na powierzchni na czas kontaktu podany na etykiecie. Środek potrzebuje czasu, żeby zadziałać.
- Spłucz, jeśli tak mówi etykieta.
- Osusz jednorazowym papierem albo pozwól wyschnąć na powietrzu. W wilgotnych ściereczkach namnażają się zarazki.
Środek myjąco-dezynfekujący (ang. sanitiser), który zarówno czyści, jak i dezynfekuje, również wymaga właściwego czasu kontaktu. Zawsze używaj go zgodnie z etykietą. Zbyt mała ilość nie zadziała, a zbyt duża może zostawić pozostałości chemiczne.
Zasady sprzątania
- Sprzątaj na bieżąco, a powierzchnie mające kontakt z żywnością czyść po każdym zadaniu.
- Trzymaj środki czystości w oryginalnych, oznaczonych pojemnikach, z dala od żywności. Nigdy nie przelewaj ich do butelki po napoju ani pojemnika po jedzeniu.
- Nigdy nie mieszaj środków czystości. Niektóre wydzielają szkodliwe opary.
- Używaj czystych ściereczek. Wymieniaj je często albo używaj jednorazowych.
- Zmywaj w gorącej wodzie lub użyj zmywarki na gorącym programie. Pozwól, żeby naczynia wyschły na powietrzu, a nie wycieraj ich ręcznikiem.
- Często opróżniaj kosze na śmieci i potem myj ręce.
- Przestrzegaj harmonogramu sprzątania u pracodawcy i powiedz przełożonemu, gdy czegoś brakuje lub coś jest zepsute.