Alergia pokarmowa może wywołać ciężką, a nawet śmiertelną reakcję po spożyciu niewielkiej ilości jedzenia. Gotowanie nie niszczy alergenów, a mycie nie usuwa ich z żywności. W sklepie klienci polegają na etykiecie i na tobie, by wiedzieć, co jest w żywności.
14 alergenów
Zgodnie z prawem firmy muszą podawać informacje o tych 14 alergenach: selerze, zbożach zawierających gluten (pszenicy, życie, jęczmieniu i owsie), skorupiakach, jajach, rybach, łubinie, mleku, mięczakach, gorczycy, orzechach, orzeszkach ziemnych, sezamie, soi oraz dwutlenku siarki i siarczynach (powyżej 10 mg na kg lub na litr).
Żywność paczkowana od dostawcy
Żywność, która przyjeżdża w ostatecznym opakowaniu, ma pełną etykietę: nazwę, skład z wyróżnionymi alergenami (np. pogrubieniem), oznaczenie daty, warunki przechowywania i nazwę firmy. Nie usuwaj, nie zakrywaj ani nie zmieniaj etykiety. Jeśli etykiety brakuje, jest uszkodzona lub nieczytelna, nie sprzedawaj opakowania.
Niektóre etykiety mówią też „may contain” (może zawierać) wskazany alergen. To zapobiegawcze oznaczenie alergenów (precautionary allergen labelling), a osoba z alergią może takiej żywności unikać. Nie mów klientowi, że „pewnie jest w porządku”.
Żywność pakowana do bezpośredniej sprzedaży (PPDS) i Natasha's Law
Żywność PPDS (prepacked for direct sale) to żywność zapakowana w miejscu, w którym jest sprzedawana, zanim klient ją zamówi lub wybierze, której nie można zmienić bez otwarcia lub naruszenia opakowania. Za PPDS uznaje się też żywność zapakowaną przez firmę i sprzedawaną przez tę samą firmę ze straganu lub furgonetki. Przykłady: kanapki zrobione w sklepie i zapakowane w folię, pojemniki z sałatką oraz wypieki zapakowane w torebkę.
Od 1 października 2021 r. żywność PPDS musi mieć etykietę z:
- nazwą żywności; oraz
- pełną listą składników, w której 14 alergenów jest wyróżnionych.
Nazywa się to często Natasha's Law (prawem Natashy), od Natashy Ednan-Laperouse, która zmarła w 2016 r. po zjedzeniu bagietki ze sklepu, w którym nie podano nasion sezamu w cieście. Te same zasady obowiązują w całej Wielkiej Brytanii; Szkocja ma je we własnych przepisach.
Żywność nie jest PPDS, jeśli:
- jest zapakowana po tym, jak klient o nią poprosi (kanapka zrobiona i zawinięta przy ladzie na żądanie). To żywność luzem i obowiązują zasady dla żywności luzem;
- jest zapakowana przez dostawcę w innym miejscu. Ma już pełną etykietę.
Etykiety PPDS w twoim sklepie zwykle pokazują też datę i wskazówki dotyczące przechowywania. Etykiety powstają na podstawie zapisów receptur sklepu. Jeśli zmieni się receptura, składnik lub dostawca, etykietę trzeba zmienić przed wprowadzeniem nowej żywności do sprzedaży.
Żywność luzem
Dla żywności niepakowanej, takiej jak sałatki z delikatesów, ser krojony na zamówienie, wypieki i kanapki robione przy ladzie, sklep musi podać informacje o 14 alergenach dla każdego produktu.
- Mogą być pisemne (tabela, etykieta, broszura lub ekran) albo ustne. Jeśli ustne, musi być wyraźna informacja zachęcająca klientów, by pytali.
- Informacje muszą być dokładne i aktualne oraz jednakowe u każdego pracownika.
- Gdy żywność jest sprzedawana telefonicznie lub online, informacje muszą być dostępne przed złożeniem zamówienia i przy dostawie.
Gdy klient pyta
- Wysłuchaj pytania. Zapytaj, jakiego alergenu klient musi unikać.
- Korzystaj z informacji pisemnych, etykiety lub segregatora z alergenami. Nie zgaduj i nie odpowiadaj z pamięci.
- Jeśli nie wiesz, powiedz to i zapytaj przełożonego. „Nie wiem” to bezpieczna odpowiedź; „Chyba jest w porządku” nie jest.
- Mów szczerze o kontakcie krzyżowym (cross-contact), np. o tych samych szczypcach, tej samej krajalnicy albo mące w powietrzu przy ladzie piekarni.
- Nigdy nie mów, że żywność jest „wolna od alergenów”, jeśli firma tego nie potwierdziła.
Zapobieganie kontaktowi krzyżowemu przy ladach
- Używaj czystych szczypiec i przyborów do każdego produktu oraz myj krajalnicę, łopatki i deski przed zamówieniem osoby z alergią.
- Umyj ręce i zmień rękawiczki.
- Trzymaj orzechy, nasiona, sezam i mąkę z dala od innych produktów.
- Nie zamieniaj przyborów między tacami i nie wkładaj niechcianej żywności z powrotem na ladę.
Sytuacje nagłe
Jeśli klient ma objawy reakcji alergicznej (obrzęk, trudności w oddychaniu, pokrzywka, wymioty, utrata przytomności), natychmiast zadzwoń pod 999 i postępuj według procedur pierwszej pomocy. Powiedz załodze karetki, że klient ma alergię pokarmową.
Najważniejsze punkty
- Żywność PPDS wymaga nazwy żywności i pełnej listy składników z wyróżnionymi 14 alergenami.
- Żywność zapakowana po tym, jak klient o nią poprosi, to żywność luzem, a nie PPDS.
- Nigdy nie zgaduj. Sprawdź informacje pisemne albo powiedz, że nie wiesz.
- Zmień etykietę, gdy zmienia się receptura.