Kto organizuje pracę, odpowiada za bezpieczeństwo osób, które ją wykonują. Testo unico wyróżnia trzy funkcje o różnych zadaniach: pracodawcę (datore di lavoro), kierownika (dirigente) i osobę nadzorującą (preposto).
Kim są
- Pracodawca: osoba będąca stroną stosunku pracy lub, w praktyce, osoba odpowiedzialna za organizację albo jednostkę produkcyjną, bo wykonuje uprawnienia decyzyjne i wydatkowe (art. 2).
- Kierownik: osoba, która dzięki swoim kompetencjom i uprawnieniom realizuje polecenia pracodawcy, organizując działalność i nadzorując ją.
- Osoba nadzorująca (preposto): osoba, która kieruje bieżącą pracą i zapewnia realizację poleceń, kontrolując, czy pracownicy wykonują je prawidłowo.
Liczy się to, co dana osoba naprawdę robi. Kto faktycznie wykonuje uprawnienia osoby nadzorującej lub kierownika, ma także jej obowiązki i odpowiedzialność (art. 299).
Obowiązki pracodawcy i kierownika
Artykuł 18 wylicza obowiązki. Najważniejsze:
- powołać lekarza medycyny pracy (medico competente), gdy potrzebny jest nadzór zdrowotny;
- wyznaczyć pracowników odpowiedzialnych za sytuacje awaryjne;
- powierzać zadania z uwzględnieniem możliwości i stanu zdrowia pracowników;
- zapewnić DPI i wymagać ich używania;
- wskazać osoby nadzorujące i egzekwować przestrzeganie przepisów;
- zapewnić informowanie i szkolenie;
- przekazać RLS na jego prośbę kopię DVR;
- zgłaszać wypadki do INAIL w przypadkach i terminach przewidzianych prawem.
Niektórych zadań nie można przekazać: oceny ryzyka, DVR i wyznaczenia RSPP (art. 17). Inne można powierzyć w drodze delegacji funkcji (art. 16), która musi być pisemna, mieć datę pewną, wskazywać osobę z kompetencjami, uprawnieniami organizacyjnymi i wydatkowymi oraz być przyjęta na piśmie. Także wtedy pracodawca zachowuje obowiązek nadzoru nad delegatem.
Obowiązki osoby nadzorującej
Artykuł 19 wymaga od osoby nadzorującej, aby:
- kierowała i nadzorowała przestrzeganie zasad oraz używanie DPI;
- sprawdzała, że do stref poważnego i szczególnego ryzyka wchodzą tylko przeszkoleni;
- informowała pracowników narażonych na poważne i bezpośrednie niebezpieczeństwo;
- natychmiast zgłaszała pracodawcy lub kierownikowi braki w środkach, sprzęcie i DPI oraz każdy stan zagrożenia;
- jeśli pracownik nie przestrzega zasad, interweniowała, by skorygować zachowanie, a gdy ono trwa, przerwała jego pracę i poinformowała przełożonych.
Szkolenie osoby nadzorującej odbywa się stacjonarnie (Porozumienie dopuszcza też synchroniczną wideokonferencję, nie e-learning) i jest powtarzane co najmniej co 2 lata (art. 37, ust. 7-ter).
Sankcje
Naruszenia to w większości przestępstwa o charakterze contravvenzioni, karane aresztem lub grzywną:
- pracodawca, który nie zapewnia pracownikom wystarczającego szkolenia, ryzykuje areszt od 2 do 4 miesięcy lub grzywnę (art. 55, ust. 5; w tekście artykułu grzywna wynosi od 1200 do 5200 euro). Kwoty podwajają się, gdy naruszenie dotyczy więcej niż pięciu pracowników, i potrajają się, gdy dotyczy więcej niż dziesięciu (art. 55, ust. 6-bis);
- kto nie przeprowadza oceny ryzyka lub nie wyznacza RSPP, ryzykuje areszt od 3 do 6 miesięcy lub grzywnę (art. 55, ust. 1; w tekście od 2500 do 6400 euro);
- osoba nadzorująca ryzykuje areszt do dwóch miesięcy lub grzywnę od 400 do 1200 euro, albo areszt do jednego miesiąca lub grzywnę od 200 do 800 euro, zależnie od naruszonego obowiązku (art. 56).
Grzywny i sankcje administracyjne są waloryzowane ustawowo (art. 306, ust. 4-bis): kwoty stosowane dziś są wyższe niż te zapisane w artykułach. Kieruj się wartościami aktualnymi.