Testo unico nie zwraca się tylko do tych, którzy organizują pracę. Także pracownik ma aktywną rolę. Ta lekcja wyjaśnia, kto jest pracownikiem w rozumieniu przepisów o bezpieczeństwie, co musi robić i czego może wymagać.
Kto jest pracownikiem
Według artykułu 2 pracownikiem jest osoba wykonująca pracę w organizacji pracodawcy publicznego lub prywatnego, niezależnie od umowy, także bez wynagrodzenia i także tylko w celu nauki zawodu. Wyłączone są osoby zatrudnione w usługach domowych i rodzinnych. Z pracownikami zrównani są między innymi wspólnicy-pracownicy spółdzielni, stażyści, wolontariusze niektórych organizacji oraz uczniowie i studenci korzystający z laboratoriów i sprzętu.
Obowiązki pracownika
Artykuł 20 wymaga od każdego pracownika troski o własne zdrowie i bezpieczeństwo oraz o zdrowie i bezpieczeństwo innych osób w miejscu pracy, zgodnie z otrzymanym szkoleniem, instrukcjami i środkami. W szczególności musi:
- współdziałać z pracodawcą, kierownikami i osobami nadzorującymi w wypełnianiu obowiązków bezpieczeństwa;
- przestrzegać instrukcji i poleceń;
- prawidłowo używać sprzętu, substancji, środków transportu i urządzeń zabezpieczających;
- dobrze używać otrzymanych DPI;
- natychmiast zgłaszać wady środków i urządzeń oraz każdy stan zagrożenia; w pilnych przypadkach może interweniować w granicach swoich kompetencji i możliwości oraz informuje RLS;
- nie usuwać ani nie zmieniać urządzeń zabezpieczających, sygnalizacyjnych i kontrolnych bez zgody;
- nie wykonywać z własnej inicjatywy czynności, które nie należą do jego kompetencji lub mogą narazić jego samego albo innych;
- uczestniczyć w programach szkolenia i instruktażu;
- poddawać się przewidzianym badaniom lekarskim.
W firmach działających jako wykonawcy lub podwykonawcy pracownicy muszą nosić widoczną kartę identyfikacyjną ze zdjęciem (art. 20, ust. 3).
Prawa pracownika
Pracownik ma prawo do:
- odpowiedniego informowania, szkolenia i instruktażu, w godzinach pracy i bez kosztów dla siebie (art. 37);
- potrzebnych DPI, bezpłatnie;
- nadzoru zdrowotnego, gdy jest przewidziany, bez kosztów dla pracownika (art. 15, ust. 2);
- bycia reprezentowanym przez RLS i konsultowanym za jego pośrednictwem;
- oddalenia się z miejsca pracy lub ze strefy niebezpiecznej w razie poważnego, bezpośredniego i nieuniknionego niebezpieczeństwa, bez ponoszenia negatywnych skutków (art. 44);
- jeśli nie może skontaktować się z przełożonym, podjęcia działań w celu uniknięcia skutków niebezpieczeństwa, bez negatywnych skutków, z wyjątkiem rażącego niedbalstwa.
Sankcje dla pracownika
Artykuł 59 przewiduje:
- areszt do jednego miesiąca lub grzywnę (w tekście od 200 do 600 euro) dla osoby naruszającej obowiązki z artykułu 20, ust. 2, lit. od b) do i), na przykład niestosującej DPI lub usuwającej urządzenie zabezpieczające;
- administracyjną karę pieniężną (w tekście od 50 do 300 euro) dla osoby, która nie nosi karty identyfikacyjnej tam, gdzie jest obowiązkowa.
Także te kwoty są okresowo waloryzowane ustawowo.
Oprócz sankcji ustawowych mogą wystąpić konsekwencje dyscyplinarne, a w razie wypadku odpowiedzialność cywilna i karna.