Obok pracodawcy, kierownika i osoby nadzorującej system prewencji ma jeszcze trzy kluczowe funkcje: RSPP, lekarza medycyny pracy (medico competente) i RLS. Nie w każdej firmie są one obecne w jednakowy sposób, ale każdy pracownik powinien wiedzieć, kim są i do czego służą.
RSPP i ASPP
Kierujący służbą prewencji i ochrony (RSPP) to osoba, która koordynuje SPP. Musi mieć wymagania i kwalifikacje zawodowe przewidziane w artykule 32. Wyznacza go pracodawca, przed którym odpowiada, a wyznaczenia nie można przekazać. Może być osobą wewnętrzną lub zewnętrzną wobec firmy. Pomagają mu pracownicy służby (ASPP).
Według artykułu 33 służba:
- rozpoznaje czynniki ryzyka i współpracuje przy ocenie;
- proponuje środki prewencji, ochrony i kontroli;
- przygotowuje procedury bezpieczeństwa dla różnych czynności;
- proponuje programy informowania i szkolenia;
- uczestniczy w konsultacjach i w okresowym zebraniu.
RSPP doradza, ale decyduje i odpowiada pracodawca. Jeśli błąd RSPP przyczynia się do wypadku, także RSPP może zostać pociągnięty do odpowiedzialności na zasadach ogólnych.
Lekarz medycyny pracy
Lekarz medycyny pracy (medico competente) to lekarz z tytułami przewidzianymi w artykule 38. Pracodawca go powołuje, gdy ocena ryzyka wymaga nadzoru zdrowotnego (art. 18 i 25). Lekarz medycyny pracy:
- współpracuje przy ocenie ryzyka i wyborze DPI;
- przeprowadza badania lekarskie (artykuł 41): przed przydzieleniem stanowiska, w trakcie pracy w okresowych odstępach, na prośbę pracownika, jeśli lekarz uzna ją za związaną z ryzykiem, przy zmianie stanowiska i w innych przewidzianych przypadkach;
- wydaje orzeczenie o zdolności do pracy na stanowisku: zdolny, zdolny z zaleceniami lub ograniczeniami, czasowo niezdolny, trwale niezdolny;
- prowadzi kartę zdrowia i ryzyka, objętą tajemnicą;
- odwiedza miejsca pracy, zazwyczaj raz w roku.
Od orzeczenia lekarza medycyny pracy pracownik i pracodawca mogą wnieść odwołanie w ciągu 30 dni do lokalnej jednostki zdrowia (art. 41, ust. 9). Lekarz nie przekazuje pracodawcy danych o zdrowiu: informuje o orzeczeniu, nie o rozpoznaniu.
Przedstawiciel pracowników ds. bezpieczeństwa (RLS)
W każdej firmie lub jednostce produkcyjnej musi być RLS, wybrany lub wyznaczony przez pracowników (art. 47). W firmach do 15 pracowników zazwyczaj wybierają go bezpośrednio sami pracownicy ze swojego grona, albo może być przedstawiciel terytorialny. Minimalna liczba to 1 do 200 pracowników, 3 od 201 do 1000, 6 powyżej 1000.
Artykuł 50 daje mu ważne uprawnienia:
- wstęp do miejsc pracy;
- konsultację z wyprzedzeniem w sprawie oceny ryzyka, wyznaczenia RSPP, lekarza medycyny pracy i pracowników odpowiedzialnych za sytuacje awaryjne oraz organizacji szkoleń;
- otrzymywanie informacji i kopii DVR;
- składanie wniosków i ostrzeganie pracodawcy o ryzykach;
- zwracanie się do organów, jeśli uważa, że środki nie wystarczają.
Ma prawo do szczególnego szkolenia wynoszącego co najmniej 32 godziny na początku, z okresowymi uzupełnieniami (art. 37, ust. 10 i 11), i nie może ponosić negatywnych skutków swojej działalności.
Do kogo się zwrócić
Jeśli masz wątpliwość dotyczącą bezpieczeństwa, możesz porozmawiać z osobą nadzorującą, z RSPP lub z RLS. Jeśli masz problem zdrowotny związany z pracą, możesz poprosić o badanie lekarza medycyny pracy.