Dwie sytuacje zdarzają się często i wymagają szybkiej reakcji: osoba, która nie reaguje, ale oddycha, oraz osoba, która nie może oddychać, bo coś blokuje drogi oddechowe.
Brak reakcji, ale oddech prawidłowy
Osoba, która nie reaguje, ale oddycha prawidłowo, jest zagrożona. Język może opaść i zablokować drogi oddechowe, a wymiociny mogą dostać się do płuc. Jeśli musisz ją zostawić albo czekasz na karetkę, pozycja bezpieczna pomaga utrzymać drożność dróg oddechowych i pozwala płynom wypłynąć z ust.
Najpierw zadzwoń pod 999 lub 112 i jeszcze raz sprawdź, czy osoba oddycha prawidłowo. Potem:
- Uklęknij obok osoby i wyprostuj jej nogi.
- Ułóż rękę bliższą tobie pod kątem prostym do ciała, z zgiętym łokciem i dłonią skierowaną do góry.
- Drugą rękę przełóż przez klatkę piersiową i przyłóż wierzch tej dłoni do policzka bliższego tobie.
- Drugą ręką podciągnij dalsze kolano, tak aby stopa stała płasko na podłodze.
- Trzymając dłoń przy policzku, pociągnij za kolano, aby przetoczyć osobę na bok w swoją stronę.
- Ułóż górną nogę tak, aby biodro i kolano były zgięte pod kątem prostym.
- Odchyl głowę do tyłu i unieś podbródek, aby utrzymać drożność dróg oddechowych. W razie potrzeby popraw dłoń pod policzkiem.
- Stale sprawdzaj oddech i reakcję do przybycia pomocy. Jeśli osoba pozostaje w tej pozycji 30 minut, przetocz ją na drugi bok.
Jeśli podejrzewasz uraz kręgosłupa, a osoba nie jest w stanie sama utrzymać drożności dróg oddechowych, przy obracaniu utrzymuj głowę, szyję i kręgosłup w jednej linii razem z pomocnikiem. Nie stosuj pozycji bezpiecznej, gdy osoba nie oddycha prawidłowo: to zatrzymanie krążenia i potrzebna jest RKO.
Zadławienie
Zadławienie to zablokowanie dróg oddechowych, zwykle przez jedzenie. Może być lekkie lub ciężkie.
Lekkie zadławienie. Osoba może mówić, kaszleć i oddychać.
- Zachęcaj ją, aby dalej kaszlała.
- Usuń widoczny przedmiot z jamy ustnej, ale nie grzeb palcami na ślepo.
- Zostań z nią. Nie uderzaj jej w plecy, gdy kaszle skutecznie.
Ciężkie zadławienie. Osoba nie może mówić, kaszleć ani oddychać, może chwytać się za gardło lub sinieć.
Dla dorosłych postępuj według kolejności z wytycznych St John Ambulance i Resuscitation Council UK:
- Pomóż osobie pochylić się do przodu i wykonaj do 5 mocnych uderzeń w plecy między łopatkami nasadą dłoni. Po każdym uderzeniu sprawdź jamę ustną.
- Jeśli to nie pomaga, stań za osobą i wykonaj do 5 uciśnięć nadbrzusza: zaciśniętą pięść połóż między pępkiem a dolną częścią mostka, chwyć ją drugą dłonią i energicznie pociągnij do wewnątrz i ku górze. Po każdym uciśnięciu sprawdź jamę ustną.
- Zadzwoń pod 999 lub 112, jeśli przeszkoda nie ustąpiła. Jeszcze lepiej wyślij kogoś, żeby zadzwonił, gdy tylko zauważysz, że zadławienie jest ciężkie.
- Wykonuj naprzemiennie 5 uderzeń w plecy i 5 uciśnięć nadbrzusza do przybycia pomocy.
- Jeśli osoba przestanie reagować, połóż ją, zadzwoń pod 999, jeśli jeszcze tego nie zrobiono, i rozpocznij RKO.
Każda osoba, u której zastosowano uciśnięcia nadbrzusza, powinna potem zostać zbadana przez lekarza, ponieważ uciśnięcia mogą spowodować uraz wewnętrzny.
Niemowlęta i małe dzieci wymagają innej techniki. Naucz się jej na kursie praktycznym. Jeśli zetkniesz się z tym wcześniej, zadzwoń pod 999 i słuchaj operatora.
Najważniejsze zasady
- Brak reakcji i oddech prawidłowy: zadzwoń pod 999, potem pozycja bezpieczna.
- Brak reakcji i oddech nieprawidłowy: RKO, a nie pozycja bezpieczna.
- Lekkie zadławienie: zachęcaj do kaszlu. Ciężkie zadławienie: 5 uderzeń w plecy, potem 5 uciśnięć nadbrzusza i telefon pod 999.
- Osoba, która się dławi i przestaje reagować: rozpocznij RKO.