4C według FSA to cleaning, cooking, chilling i cross-contamination (czyszczenie, gotowanie, schładzanie i zanieczyszczenie krzyżowe). Ta lekcja dotyczy czwartego. Zanieczyszczenie krzyżowe to przeniesienie drobnoustrojów z jednego miejsca na drugie, na przykład z surowego kurczaka na sałatkę. To jedna z najczęstszych przyczyn zatruć pokarmowych, a w kuchni rodzinnej łatwo do niego dojść.
Żywność surowa i gotowa do spożycia
- Surowe mięso, drób, ryby, jajka i niemyte warzywa mogą zawierać szkodliwe drobnoustroje.
- Żywność gotowa do spożycia to taka, której przed zjedzeniem nie obrabia się już cieplnie: kanapki, sałatki, owoce, ser, ugotowane mięso, jogurt i chleb.
Drobnoustroje z surowej żywności giną podczas gotowania. Żywność gotowa do spożycia nie przechodzi tego etapu, więc trzeba ją trzymać z dala od surowej żywności i od wszystkiego, czego ta dotykała.
Jak drobnoustroje się przenoszą
- Ręce: dotykasz surowego kurczaka, a potem pudełka na drugie śniadanie.
- Powierzchnie i deski: kroisz surowe mięso, a potem chleb na tej samej desce.
- Noże i przybory.
- Ścierki, gąbki i ręczniki kuchenne, którymi wycierasz surowe soki, a potem stół.
- Kapanie surowego mięsa w lodówce na żywność na niższych półkach.
- Zwierzęta domowe i dzieci, które dotykają jedzenia, podłogi i siebie nawzajem.
Jak je rozdzielać
- Używaj osobnych desek i noży do żywności surowej i gotowej do spożycia. Pomaga oznaczanie kolorami. Jeśli się nie da, myj deski i noże w gorącej wodzie z detergentem (lub w zmywarce) między czynnościami.
- Myj ręce po dotknięciu surowej żywności.
- W lodówce trzymaj żywność gotową do spożycia na górnych półkach, a surowe mięso, drób i ryby na dole, w zamkniętych pojemnikach, żeby soki nie kapały.
- Surową żywność trzymaj przykrytą i osobno podczas zakupów, na blacie i w torbie.
- Nie myj surowego kurczaka ani innego surowego mięsa. Rozbryzgi roznoszą drobnoustroje po kranach, zlewach i powierzchniach. Drobnoustroje zabija gotowanie.
- Myj owoce i warzywa, które będą jedzone na surowo, zwłaszcza te z ziemią.
- Używaj czystej ścierki każdego dnia, a ścierki i ręczniki kuchenne często pierz w wysokiej temperaturze. Do surowych soków używaj papieru jednorazowego.
- Nie kładź ugotowanej żywności z powrotem na talerzu ani desce, na których leżała surowa.
Kuchnia rodzinna
Gdy gotujesz jednocześnie dla dzieci i dla własnej rodziny:
- Pamiętaj, że jedzenie dzieci jest najważniejsze. Surowe mięso na rodzinną kolację odłóż, zanim podasz obiad.
- Nie używaj tej samej łyżki do próbowania jedzenia i do mieszania.
- Trzymaj zwierzęta domowe poza kuchnią, z dala od blatów, jedzenia i talerzy. Nie myj misek zwierząt w zlewie używanym do naczyń dzieci, chyba że potem go wyczyścisz i zdezynfekujesz.
- Trzymaj pieluchy, nocniki i pranie z dala od miejsca, gdzie przygotowuje się jedzenie.
- Wycieraj dzieciom ręce, tacki i stoły, żeby okruchy i rozlane płyny się nie rozchodziły.
Jajka i gotowanie
Surowe jajka mogą zawierać Salmonellę. Po rozbiciu umyj ręce. Nie pozwalaj dzieciom oblizywać łyżek ani misek po cieście czy innych przepisach z surowym jajkiem, co jest też zagrożeniem dla dzieci poniżej piątego roku życia (lekcja 5).
Najważniejsze zasady
- Trzymaj żywność surową i gotową do spożycia osobno: ręce, deski, noże, ścierki, półki w lodówce.
- Surowa żywność na dolnej półce w zamkniętych pojemnikach; gotowa do spożycia wyżej.
- Nie myj surowego mięsa. Po surowej żywności umyj ręce, a potem deski i noże.
- W kuchni rodzinnej dzieci mają pierwszeństwo, a zwierzęta trzymaj z dala.